Chojny Młode I
– cmentarz wojenny z I Wojny Światowej
(Kriegsfriedhof des Ersten Weltkrieges)
Chojny Młode – wieś w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim, w gminie Łomża.
W materiałach archiwalnych wieś występuję pod swoją poprzednią nazwą. czyli Chojny Śmieszne.
Nekropolę założono przy drodze, na skraju lasu. Nie był to cmentarz pobitewny. Zbudowano go prawdopodobnie w 1916 r. według starannego projektu, obliczonego na konkretną liczbą poległych, których ciała ekshumowano z mogił polowych z najbliższej okolicy. W mogiłach rozmieszczonych w długich rzędach wokół centralnego punktu nekropolii spoczywa 205 żołnierzy armii niemieckiej poległych od 5 do 8 sierpnia 1915 r. Spoczywają na nim żołnierze z Korpusu von Seydewitza, nacierających w kierunku Szczepankowo, oraz innych jednostek z Armii von Scholtza idących na Łomżę.
Groby ziemne przykryte niskimi kopcami były początkowo oznakowane drewnianymi krzyżami, które w krótkim czasie zamieniono na leżące na mogiłach kamienne nagrobki pomalowane białą farbą. Na każdej wypisano nazwisko jednego lub dwóch poległych. Tego typu nagrobki zazwyczaj wykonywano z betonu. Zastosowanie surowca kamiennego wymagało znacznie większego nakładu pracy.
W centralnej części cmentarza wzniesiono wysoki pomnik z ciosów granitowych zwieńczony Krzyżem Żelaznym, z tablicą upamiętniającą poległych żołnierzy. Świadczy on o wysokiej randze, jaką nadano cmentarzowi, gdyż w czasie I wojny światowej pomniki na cmentarzach wznoszono sporadycznie i wymagało to uzgodnień na poziomie ministerialnym. Nawet instrukcje służb grobowniczych nakazywały wstrzymywanie się z podejmowaniem takich inicjatyw.
Zachowały się dwie fotografie wykonane w 1916 lub 1917 r. przedstawiające cmentarz niedługo po zakończeniu prac budowlanych oraz podczas uroczystości, na którą przybyli liczni wojskowi oraz cywile. Na pewno była to uroczystość ku czci poległych – być może poświęcenie cmentarza albo pogrzeb kolejnych żołnierzy.
Po zakończeniu I wojny światowej cmentarz pozostawał bez opieki. W latach 30. XX w. jego stan nie był najlepszy: mogiły były zarośnięte chwastami, brakowało ogrodzenia. Remont przeprowadziły władze polskie pod koniec dekady. Po II wojnie światowej nekropola pozostawała zapomniana aż do lat 80. XX w., kiedy objęto ją ochroną konserwatorską przez wpis do rejestru zabytków. Co ciekawe, na zdjęciach z tamtych czasów, cmentarz wygląda na odnowiony, co należy do rzadkości. Na tym jednak dobra passa się skończyła. Ochrona konserwatorską nie miała żadnego wpływu na stan cmentarza w późniejszym czasie. Zabytkowa nekropola pozbawiona opieki, rok po roku zarastała samosiewkami drzew i krzewów. Jeszcze kilkanaście lat temu niewiele osób wiedziało o jej istnieniu, mimo, że znajduje się przy ruchliwej szosie. Drzewa zasłaniały pomnik, nagrobki tonęły w wysokiej trawie. Dopiero w ostatnich latach o stan cmentarza zadbały władze gminy Łomża i studenci Wyższej Szkoły Agrobiznesu w Łomży, porządkując teren nekropolii.
Nekropola Chojny I, na której pochowano żołnierzy armii niemieckiej stanowi część kompleksu cmentarnego w skład którego wchodzi także położony po drugiej stronie szosy cmentarz żołnierzy armii carskiej określany jako Chojny II . Obecnie, nekropola żołnierzy armii carskiej pozostaje kompletnie zapomniana.
Odległość od centrum Ostrołęki – 26 km
Post przygotowany przy współpracy z Małgorzata Karczewska
-Film z cmentarza zamieszczony na FB. -
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej lokalizacja |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej mogiły |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej pomnik |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej widok |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej archiwalne zdjęcia |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej archiwalne zdjęcia |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej archiwalne zdjęcia |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej archiwalne zdjęcia |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej archiwalne zdjęcia |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej archiwalne zdjęcia |
 |
| Chojny Młode I – cmentarz wojenny z I Wojny Światowej archiwalne zdjęcia |
