Okres:
14 [27] lutego 1915 r. - 1 [14] marca] 1915 r.
dotyczący
3. i 4. Batalionu/39
Tłumaczenie
i opracowanie:
Александр
Пекус,
Małgorzata
Karczewska,
Jacek
Czaplicki
14
[27] lutego 1915 r.
3. i 4. Batalion/39 pozostały
w rezerwie korpusu pod komendą dowódcy pułku, przy czym rezerwa została przemieszczona
na zalesione wzgórza w pobliżu południowego skraju wsi Piasecznia i obozowała
tam bez rozstawiania namiotów.
Na odcinku podlegającym IV.
Syberyjskiemu Korpusowi, Niemcy zajmowali wsie Tartak – Klimki – Bakuła –
Ziomek – Ramiona – Dynak – Żelazna – Parciaki. Wsie Kierzek i Wach, znajdujące
się 4-7 wiorst od wsi Piasecznia, były silnie ufortyfikowane i licznie
obsadzone przez oddziały niemieckie, a okopy były chronione przez zasieki z drutu
kolczastego.
Bataliony wystawiły
placówki osłonowe wzdłuż dróg Piasecznia – Wach, Piasecznia – Kadzidło,
Piasecznia – Gleba i Piasecznia – Kierzek. Pozycje rezerwy miały kontakt z 17.
Pułkiem Strzelców z przodu, 18. Pułkiem Strzelców z prawej strony i 38. Pułkiem
Strzelców Syberyjskich z lewej. Drogi na kierunku ewentualnego natarcia
batalionu na wsie Karaska, Kierzek i Wach były dobrze zbadane przez drużyny
konnych i pieszych zwiadowców.
15
– 17 lutego [28 lutego – 2 marca] 1915 r.
Sprowadzono ciała dwóch
oficerów z 1. i 2. Batalionu/39, którzy polegli w akcji pod wsią Żołny. Polegli
to kapitan sztabowy Anton Christoforowicz Blumberg i praporszczyk Siemion
Michajłowicz Umański. Obaj zostali pochowani w małym sosnowym lasku w pobliżu
północno-zachodniego skraju wsi Dylewo.
Oficer dowodzący drużyną
żandarmerii, kadet-praporszczyk Łapieszczeniok, otrzymał rozkaz pochowania poległych
w akcji niższych rangą na wyniesionym terenie i jeśli to możliwe, wszystkich w
tym samym miejscu. Przed pochówkiem miał zanotować imię i nazwisko zabitego,
numer kompanii oraz prowadzić ścisły rejestr zabitych oraz umierających od ran
w drodze do Ostrołęki, a także sporządzić szczegółowy spis rzeczy i kosztowności
znalezionych przy zabitych.
18
lutego [3 marca] 1915 r.
Rezerwy korpusu
przeniesiono na południowe obrzeża wsi Piasecznia i rozlokowano w obozie na
płaskim terenie. Zarządzono, że karabiny w kompaniach powinny być dokładnie
wyczyszczone i sprawdzone, a sprzęt, narzędzia, buty i inne rzeczy doprowadzone
do porządku.
19
lutego [4 marca] 1915 r.
Rozkazy pułkowe:
„1) Nieprzyjaciel obsadza
linię Lipniki – Tartak – Wach – Olszyny – Zawady – Błędowo – Żelazna –
Olszewka. Wsie Kierzek, Karaska i Kopaczyska zdobył generał-lejtnant Lisowski;
2) Nasze oddziały
nacierają: 17. i 19. Pułk Strzelców na linii Klimki – Jazgarka – Wach, 37. i
38. Pułk Strzelców Syberyjskich na linii Zawady – Olszyny, dwa bataliony 39.
Pułku Strzelców Syberyjskich pod Błędowem;
3) Powierzony mi pułk
będzie kwaterował na południowym skraju wsi Piasecznia;
4) Kwatery przydziela
porucznik Radziewicz;
5) Jako oddział dyżurny
wyznacza się 12. Kompanię/39, który ma pozostać na terenie obozu i przystosować
do obrony północne obrzeża wsi Piasecznia, nad rzeczką;
6) Miejsce zbiórki to
północno-wschodnie obrzeża wsi Piasecznia, na południe od drogi do Siarczej
Łąki;
7) Na dyżurnego obozu
wyznaczony zostaje kapitan Siergiejew;
8) Do osłony wyznaczona
zostaje 11. Kompania/39, której kapitan Siergiejew, wysuniętymi placówkami i
posterunkami polowymi powinien obsadzić linię wzdłuż drogi na północ od wsi
Piasecznia do Wachu i na wzgórzu „62,5”, gdzie powinien nawiązać kontakt z
kompanią 17. Pułku Strzelców;
9) Do godziny 20:00
oddział pieszych zwiadowców ma wyruszyć drogą w kierunku leśniczówki, gdzie
przez wydzielone posterunki polowe i patrole powinien zająć i pilnować terenu
na lewo od wsi Podgórze, od wzgórza „55,8” do „62,8”, obserwować cały teren
wzdłuż oraz na prawo i lewo od bagna Karaska, które po przymrozkach stało się
dostępne nie tylko dla piechoty, ale i dla oddziałów kawalerii;
10) Dowódca konnych
zwiadowców ma wysłać dwa 10-osobowe oddziały dowodzone prze podoficerów na
zwiady oraz w celu utrzymania łączności z sąsiednimi jednostkami oraz przed
godziną 19:00 ma stawić się do sztabu pułku w celu otrzymania instrukcji;
11) Sztab pułku znajduje
się południowych obrzeżach wsi Piasecznia, skrajny dom;
12) Raporty z ważnymi
informacjami dostarczyć o godzinie 23:00 i 4.00 rano;
13) Szef oddziału
łączności ma zapewnić połączenia ze sztabu pułku do sztabów 3. i 4. Batalionu/39
oraz ze wzgórzem „62,5”, gdzie ma pozycje kompania 17. Pułku Strzelców i
stanowiskiem dowódcy pieszych zwiadowców;
14) Wyznaczeni zastępcy:
podpułkownik Nikołajew i kapitan Sołodiew.”
Dotarł rozkaz
generała-lejtnanta Lisowskiego, aby przekazać czterech oficerów do 38. Pułku
Strzelców Syberyjskich, którzy mieli zastąpić poległych oficerów kompanii.
Oddelegowano następujących oficerów: kapitana sztabowego Toczydłowskiego,
porucznika Brichmana, porucznika Serowa i podporucznika Boczenina.
Do 38. Pułku przydzieleni
zostają również porucznicy Kowalewski i German, którzy pełnili do tej
pory służbę przy sztabie 10. Dywizji Strzelców Syberyjskich.
Wraz z zapadnięciem
zmroku, do wsi Piasecznia wycofano wysunięte straże polowe, po południowej
stronie wsi wystawiono straże konne, a na północy wydzieloną placówkę polową.
 |
| Linia frontu w dniach 4 - 8 marca 1915 r. |
21
lutego [6 marca] 1915 r.
Do szefa sztabu IV.
Syberyjskiego Korpusu Armijnego został wysłany raport o treści:
„Zgodnie z wczorajszym
rozkazem, wystawiam placówki od wzgórza „55,8” do wsi Karaska. Wczoraj o
godzinie 18:00 wysłałem tam dwie kompanie. Jedna obsadziła linię Karaska -
wzgórze „55,8”, a druga, jako jej rezerwa, zajęła pozycje na wzgórzu „62,8”.
Na rozpoznanie wysłano
drużyny pieszych zwiadowców i konne rozjazdy. Kompania wystawiła placówki i
posterunki polowe oraz natychmiast nawiązała kontakt z kompanią 17. Pułku na
prawej flance i kompanią 38. Pułku na lewej flance. Mój osobisty rekonesans ze
zwiadowcami wykonany rano wykazał, że wróg obsadzał południowe zbocze wzgórza
„55,8”. Wzdłuż tego zbocza znajdują się okopy dla oddziałów mniej więcej
drużyny, chronione przez dwa rzędy drutu kolczastego.
Na południowo-zachodnim
zboczu znajdują się takie same okopy, ale druty kolczaste poprowadzone są po
drzewach. Na pozycjach tych dało się zaobserwować nerwowe prace przy budowie
kolejnych okopów i stawianiu zapór. Gołym okiem można dostrzec Niemców
schodzących do rowu po wodę i niosących materiały do budowy okopów i zapór.
Siły nieprzyjaciela nie są dokładnie znane, ale jest to co najmniej jedna lub
dwie kompanie.”
Rozkazy pułkowe:
„Nieprzyjaciel, według
danych rozpoznania z dniach 20 i 21 lutego, twardo trzyma pozycje: Klimki,
wzgórza na północ od Jazgarki, Wach, Olszyny, Zawady, Wola Błędowska, Błędowo i
Ostrówek, rozciągając i wyginając swoją prawą flankę do wsi Rzodkiewnica.
Jednostki 5. Brygady
Strzelców (17. i 18. Pułk Strzelców) zajmują wieś Jazgarka i walczą na zachód i
południe od wsi Wach. Jednostki 10. Dywizji Strzelców Syberyjskich walczą na
kierunku wzgórza „64,0”, które zlokalizowane jest między wsiami Zawady i
Olszyny oraz na linii od wsi Kucieje Nowe do Błędowa.
Powierzony mi pułk, bez
1. i 2. Batalionu/39, stanowiący rezerwę korpusu, w dalszym ciągu pozostaje na
kwaterach i w obozie znajdującym się na południowych obrzeżach wsi Piasecznia w
pełnej gotowości do działania w dowolnym kierunku.
1) Dla ochrony pułku
przed działaniami nieprzyjaciela między wsiami Karaska i Podgórze od strony
Piaseczni, wzdłuż bagnistego, zalesionego pasa pod napisem „Karaska”, który z
powodu mrozów stał się dostępny dla oddziałów pieszych i konnych, wyznaczam 14.
Kompanię, pół 16. Kompanii i pół drużyny pieszych zwiadowców wraz z trzema
konnymi zwiadowcami, którzy zluzują 13. i 15. Kompanię oraz zwiadowców na
placówkach. Placówki muszą być rozstawione od wsi Karaska aż do placówki 17.
Pułku, która znajduje się na drodze z Piaseczni do leśniczówki, pół wiorsty na
południe od wzgórza „55,8” zajętego przez Niemców.
Zmianę należy wykonać do
godziny 16:00;
2) Rozpoznanie terenu
obsadzonego przez wroga ma wykonać dowódca wyznaczonych oddziałów osłony,
kapitan Szantyr;
3) Szef łączności na
nawiązać łączność telefoniczną z dowódcą 1. Kompanii/17, także z dowódcą
oddziałów osłony kapitanem Szantyrem;
4) Sztab pułku znajduje
się we wsi Piasecznia;
5) Raporty wysłać do
godziny 21:00 i 4:00 rano, pilne meldunki natychmiast;
6) Dyżur w obozie pełni
kapitan Pachomow, według jego rozkazów połowa 16. Kompanii ma wystawić straże
wokół i wewnątrz obozu;
7) Jako jednostka dyżurna
zostaje wyznaczona 9. Kompania z dwoma karabinami maszynowymi. Jednostka
dyżurna ma pozostać na biwaku w pełnej gotowości do wsparcia sił osłonowych;
8) Dowódcy 3. i 4.
Batalionu/39 muszą być gotowi do podjęcia następujących działań:
a. obsadzić okopy nad
rzeczką i teren po obu stronach drogi, rozpoznać drogę do miejsca zbiórki i
wyznaczonych stanowisk,
b. rezerwy z karabinami
maszynowymi mają zgromadzić się na wyznaczonym miejscu, gdzie mają oczekiwać na
rozkazy;
9) Dowódca konnych
zwiadowców do godziny 19:00 ma zameldować się w sztabie pułku po instrukcje;
10) Tabory pierwszego
rzutu pozostają na swoich stanowiskach;
11) Punkt opatrunkowy na
południowych obrzeżach wsi Piasecznia;
12) Dwukółki amunicyjne -
po dwa wozy na batalion, zostawić przy jednostkach, resztę pod dowództwem szefa
uzbrojenia - przemieścić za wieś Piasecznia na miejsce dawnego obozu pułku przy
drodze do wsi Jeglijowiec;
13) Wyznaczeni zastępcy:
podpułkownik Nikołajew i kapitan Sołodiew.”
Drogi i niektóre
wzniesienia, wg szczegółowych rozkazów dowódcy pułku, nadal były pod kontrolą
konnych i pieszych drużyn zwiadowców.
Sprowadzono i pochowano
na wspólnym cmentarzu oficerów 39. Pułku Strzelców Syberyjskich koło wsi Dylewo
ciała: kapitana Georgija Jewgienija Broniewskiego i porucznika Michaiła
Jefimowicza Griniuka, którzy polegli w akcji pod wsią Błędowo.
22
i 23 lutego [7 i 8 marca] 1915 r.
Generał-lejtnant Sawwicz,
dowódca IV. Korpusu, wydał rozkaz, aby o zmroku wysłać jeden batalion z rezerwy
na wzgórze „62,5”, gdzie ma nawiązać ścisły kontakt z dowódcą 17. Pułku
Strzelców, który o zmroku miał zaatakować wzgórze „55,8”, z zadaniem wyparcia
Niemców i utrzymania się na wzgórzu.
Zgodnie z rozkazem
dowódcy korpusu wysłano 4. Batalion/39.
W nocy nieprzyjaciel
ostrzeliwał zwiadowców i żołnierzy na placówkach kopiących okopy. Trzech
żołnierzy niższych rangą zostało rannych.
24
lutego [9 marca] 1915 r.
O godzinie 11:45 dowódca
korpusu wydał rozkaz zluzowania 20. Pułku Strzelców i objęcia dowództwa nad
oddziałami na prawym brzegu rzeki Omulew. Sektor ten podlegał pod dowództwo
generała-lejtnanta Lisowskiego, dowódcy 10. Dywizji Strzelców Syberyjskich.
Zgrupowanie ma składać się z 39. Pułku Strzelców Syberyjskich, dwóch baterii 2.
Dywizjonu i jednej baterii moździerzy.
Do generała-lejtnanta
Lisowskiego, po odbiór rozkazów i zasad łączności, pułk wysłał dowódcę oddziału
łączności.
Oddziały osłonowe na
placówkach w sile półtorej kompanii (9. i połowa 12. Kompanii) stacjonujące na
bagnach „Karaska” pozostały na miejscu do czasu zluzowania ich przez oddział 20.
Pułku Strzelców.
O godzinie 13:15 pułk
zgrupował się na wyznaczonym wcześniej miejscu zbiórki w pobliżu południowych
obrzeży wsi Piasecznia i po wyznaczeniu oddziałów osłonowych główne siły
pomaszerowały drogą Gleba – Czarnotrzew – Czerwińskie i dalej.
Skład kolumny marszowej:
10., 11., 13., 14., 15. i
16. oraz połowa 12. Kompanii/39:
oficerowie sztabowi - 2,
oficerowie liniowi - 16,
podoficerowie - 167,
ochotnicy wojenni - 19,
jefrajtrzy i strzelcy -
1348.
Łącznie: 1552.
Karabiny maszynowe –
sztuk 8.
O godzinie 14:00
generała-lejtnant Lisowski przysłał rozkazy, że trzeba zająć wsie Błędowo i
Wola Błędowska, aby wspomóc zdobycie wsi Zawady i mostu przez rzekę Omulew w
tej wsi.
O godzinie 19:30 dowódca
korpusu wydał rozkaz anulujący luzowanie 20. Pułku Strzelców, który miał
pozostać na dotychczasowej pozycji, a 3. i 4. Batalion/39 przez wieś Baranowo
miał udać się do wsi Cierpięta, pod rozkazy dowódcy 4. Dywizji Kawalerii w celu
wsparcia tej jednostki.
9. i połowa 12. Kompanii
z 3. Batalionu/39 pozostały nie zluzowane na placówkach na linii Karaska -
wzgórze „55, 8”.
Rozkazy pułkowe:
„1) Nieprzyjaciel zajął
Dynak i posuwa się w kierunku wzgórza „54,7”;
2) 4. Mariupolski Pułk
Huzarów obsadza pozycje na linii Majk – Ramiona – wzgórze „55,5”. W Cierpiętach
są oddziały kawalerii generała Kajandera ;
3) 1. i 2. Batalion/39 do
czasu zmiany rozkazu mają pozostać na dotychczasowych pozycjach;
13. Kompania/39 ma zająć
wieś Majk (tam też wycofują się dwa szwadrony);
14. Kompania/39 z dwoma
karabinami maszynowymi ma zająć i bronić wsi Ziomek;
4) 15. Kompania/39 ma
obsadzić skraj lasu koło wsi Glinki frontem na wsie Majk i Rycica;
16. Kompania/39 z dwoma
karabinami maszynowymi uda się pod rozkazy podpułkownika Timaszewa
jako jego rezerwy;
10., 11. i połowa 12.
Kompanii/39 z czterema karabinami maszynowymi jako rezerwa ogólna rozstawi się
za wsią Bakuła;
5) Dowódca konnych
zwiadowców ma baczyć na lewą flankę oraz, operując ze wsi Orzołek, wysłać
rozpoznanie na kierunku Rycica – Orzoł;
Piesi zwiadowcy mają
pozostać w rezerwie ogólnej;
6) 4. i 5. Bateria z 10.
Brygady Artylerii ma udać się do wsi Bakuła i rozstawić się tam na pozycjach;
1. Bateria Moździerzy ma
wycofać się na noc do wsi Żołny, a rano zająć poprzednią pozycję;
7) Sztab pułku znajduje
się we wsi Bakuła, gdzie należy wysłać raporty o godzinie 22:00 i 4:00 rano,
pilne meldunki natychmiast;
8) Punkt opatrunkowy we
wsi Oborczyska, wysunięty punkt opatrunkowy we wsi Bakuła;
9) Tabory pierwszego
rzutu: kuchnie we wsi Czerwińskie, dwukółki amunicyjne, linijki lazaretowe
[konne karetki] przy swoich batalionach, inne wozy we wsi Gleba;
10) Porucznik Płosznica
ma nawiązać łączność z dowództwem dywizji oraz dowódcami sektorów frontowych.”
O godzinie 21:25 dotarły
rozkazy od dowódcy korpusu:
„Mapa dwuwiorstowa w
załączniku.
Przydzielam wam
Ussuryjski Pułk Kozaków.
Należy wytrwale
powstrzymywać natarcie wroga na wschód na linii wsi Cierpięta i Ramiona oraz
utrzymać obie te wsie. Rozmieścić Ussuryjski Pułk w Ramionach, aby działał na
kierunku Baranowo – Rycice – Ramiona i utrzymał kontakt 20. Pułkiem Strzelców.
Tylko w ostateczności wycofać się na Baranowo i umocnioną pozycję
Czarnotrzewską, rozkazując pułkownikowi Taranowskiemu,
który przejdzie pod Pańską komendę, utrzymać linię Orzołek – Oborczyska, aż do
momentu obsadzenia pozycji Czarnotrzewskiej. Po zajęciu pozycji
Czarnotrzewskiej wydaj rozkaz pułkownikowi Taranowskiemu, aby również zajął
pozycję Czarnotrzewską. Utrzymać pozycję Czarnotrzewską za wszelką cenę. Linią
rozgraniczającą wasz obszar działania od generała Wannowskiego,
który będzie działał na południe od was, są wsie Cierpięta – Orzoł – Baranowo.
Czarnotrzew podlega Tobie. Utrzymuj ze mną kontakt telefoniczny przez Baranowo
i przesyłaj raporty co godzinę. Raportujesz bezpośrednio do mnie.
Nr 877, nadano o godzinie
19:35, 24 lutego.
Sawwicz”
25
lutego [10 marca] 1915 r.
Informacje o wrogu
pozostają bez zmian.
Część oddziałów o świcie
okopała się na pozycji znajdującej się na zachód od wsi Cierpięta. W celu
zapewnienia wsparcia kawalerii, wieś Ramiona obsadziła 16. Kompania/39 z dwoma
karabinami maszynowymi dowodzona przez kapitana Pachomowa. O świcie prowadzono
rozpoznanie artyleryjskie pozycji na wschód od wsi Cierpięta. Łączność z 20.
Pułkiem Strzelców utrzymywano poprzez konnych posłańców. 9. i połowa 12.
Kompanii/39 w dalszym ciągu obsadzały placówki na linii Karaska - wzgórze
„55,8”.
W nocy nieprzyjaciel nie
podjął żadnych aktywnych działań i dopiero rano, około godziny 8:00, zauważono
patrol i idący za nim szereg w sile około plutonu piechoty, który ruszył z
Parciak do Dynak, a napotkawszy ogień obrońców, wycofał się do Parciak. Rano
ruch nieprzyjaciela również zauważono w okopach na wschodnim skraju tej wsi.
Patrol oficerski, dowodzony przez chorążego kozaków Swincowa, ocenił ich siłę
na około dwie kompanie piechoty; według raportu tego samego dowódcy patrolu
dwie kompanie piechoty obsadzały również wzgórze „55,5” znajdujące się na
południe od wsi Żelazna. Informacje te wymagały weryfikacji, dlatego w kierunku
Parciak i Żelaznej wysłano drużyny pieszych zwiadowców. Jednocześnie umacniano
pozycję w pobliżu wsi Cierpięta. Ostrzał artyleryjski był bardzo ograniczony i
brak było pozytywnych wyników rozpoznania artyleryjskiego.
Sotnik Czeremisin ocenił
siły wroga pod wsią Parciaki na co najmniej półtorej batalionu piechoty i jeden
szwadron kawalerii. Piechota budowała okopy. Powtórne rozpoznanie artylerii
również nie przyniosło pozytywnych rezultatów, ponieważ nie udało się znaleźć
miejsca na punkt obserwacyjny oraz wystarczająco dużej otwartej przestrzeni na
otwarcie ognia. Jedyną możliwą akcją był ostrzał na ślepo, czyli strzelanie w
punkt na mapie.
11. Kompania/39,
dowodzona przez kapitana Siergiejewa, została wysłana do wsi
Nakieł w celu zabezpieczenia lewej flanki.
O godzinie 15:00
nieprzyjaciel, w sile około dwóch kompanii, a według późniejszych raportów
sotnika Czeremisina około czterech kompanii, zaatakował w kolumnach, nacierając
ze wsi Parciaki na Dynak i jednocześnie około dwoma kompaniami z karabinami
maszynowymi obsadził pozycje na pierwszej linii pod Cierpiętami. W tym samym
czasie nieprzyjaciel zaatakował wieś Ramiona, bronioną przez półtorej kompanii
39. Pułku z dwoma karabinami maszynowymi i sotnią Kozaków.
Około godziny 16:00
Niemcy rozpoczęli ostrzał wsi Ramiona z ciężkich dział, wspieranych ogniem karabinów
maszynowych i rozszerzyli atak na wieś Majk. Około godziny 16:30 zauważono
natarcie z Parciak na Cierpięta, wsparte ogniem ze wzgórz znajdujących się na
południowy zachód od wsi Dynak. Jednocześnie dotarł meldunek, że nieprzyjaciel,
w sile około kompanii, idzie przez las od strony nadleśnictwa Budziska w
kierunku wzgórza „56,8” pod Cierpiętami, zagrażając lewej flance i tyłom 39.
Pułku.
Około godziny 17:00
sotnia ussuryjskich kozaków, która obsadzała wieś Dynak, wycofała się do wsi
Cierpięta, odsłaniając w ten sposób prawą flankę. Niemcy to wykorzystali i
obeszli przez las prawą flankę 13. Kompanii/39.
Około godziny 18:30, pod
naporem przeważających sił niemieckich, kawaleria obsadzająca wieś Ramiona
została wyparta. Wieś została odbita w kontrataku. Jednak po zajęciu przez
Niemców przed godziną 19:00 wsi Majk, obrońcy wsi Ramiona, znajdujący się pod
silnym ostrzałem, znaleźli się w trudnym położeniu. Około godziny 19:30 dotarł
meldunek, że bez posiłków, wobec zapadającej nocy, wsi Ramiona nie da się utrzymać.
Wobec zagrożenia obejścia
z lewej flanki, od strony Budzisk i z prawej między wsiami Ramiona i Cierpięta,
a sama wieś Cierpięta i pozycje przed nią znajdowały się pod ostrzałem
karabinów maszynowych z prawej flanki, od strony Dynak, dowódca 39. Pułku
Strzelców Syberyjskich wyczerpawszy ostatnie rezerwy, zarządził odwrót do wsi
Orzoł
Kompanie, utrzymując
stały kontakt między sobą, wycofały się na Orzoł i przed godziną 22:00
obsadziły wieś i umocnioną pozycję przed nią, wystawiając placówki na linii
Rycica – Rupin.
Straty w walkach, mimo
silnego ognia, we wszystkich kompaniach 39. Pułku były niewielkie i nie
przekraczały 100 ludzi zabitych, rannych i zaginionych.
Straty poniesione przez
Niemców w ataku na Ramiona pod ostrzałem z bliska prowadzonym przez piechotę i
karabiny maszynowe były znaczne. Oceniano, że sięgały do 300 zabitych i
rannych.
Oddziały pułkownika
Taranowskiego, cofające się na Cierpięta, otrzymały od dowódcy dywizji,
generała porucznika Lisowskiego, rozkaz podporządkowania się dowódcy 39. Pułku
i wycofania się do wsi Oborczyska i Czarnotrzew, na drodze odwrotu broniąc się
na każdej dogodnej pozycji. Dowódca 39. Pułku wydał rozkaz pułkownikowi
Taranowskiemu wycofania się na pozycję na linii Oborczyska - wzgórze „58,6”.
Jednak dowódca 20. Pułku stwierdził, że nie może zająć linii Bakuła –
Oborczyska i musi wycofać się na pozycję Czarnotrzewską. Wraz z wycofaniem 20.
Pułku Strzelców, prawa flanka 37. Pułku Strzelców Syberyjskich została
odsłonięta i istniało ryzyko oskrzydlenia tej jednostki przez wieś Rycica. Z
tego względu dowódca 37. Pułku wydał rozkaz wycofania się na pozycję Czarnotrzewską.
26
lutego [11 marca] 1915 r.
Oddziały niemieckie w
dalszym ciągu nacierają na południe między rzekami Omulew i Orzyc. Niemcy
obsadzają pozycje na linii: Jazgarka, Wach, wzgórze „58,8”, Karaska, Kalisko,
Bakuła, Rycica, Cierpięta, Budy Przysieki Rządowe, Nakieł.
39. Pułk Strzelców
Syberyjskich obsadza umocnioną pozycję pod Czarnotrzewiem, z prawej strony
oddziały generała Lisowskiego obsadzają pozycje umocnione przy kanale na
wschodnim i południowo-wschodnim skraju wsi Kierzek, a z lewej strony oddziały
generała-lejtnanta Ołochowa w rejonie Baranowo –
Budne Sowięta – Jastrząbka. 20. Pułk Strzelców zostaje przydzielony do rezerwy
korpusu.
Zwiad konny zameldował o
oddziałach i tyralierach przesuwających się od wsi Cierpięta w kierunku wsi Orzoł.
W Cierpiętach Niemcy dysponowali pojazdem pancernym z działem i karabinami
maszynowymi. Niemieckie patrole kawalerii podeszły również pod wieś Orzoł od
strony Rycic, ale zostały odparte ostrzałem rosyjskich patroli. Zauważono próbę
ataku Niemców na Baranowo.
O godzinie 12:00 konne
oddziały kozackie starszyny Sawickiego wycofały się
na pozycję Czarnotrzewską, pozostawiając konne oddziały obserwacyjne na zachód
i północ od wsi Budne Sowięta.
O godzinie 12:10 dotarła
depesza z dowództwa korpusu o treści:
1) 9. i pół 12.
Kompani/39 obsadzające placówki na bagnach „Karaska”, dołączają do oddziałów
gen. Lisowskiego i pozostają w tym samym miejscu;
2) Inne jednostki 39.
Pułku Strzelców Syberyjskich wystawiają placówki na linii wsi Baranowo – Orzoł.
Według raportów drużyn
pieszych zwiadowców, wsie Glinki i Ramiona są zajęte przez wroga. Według
raportu patrolu kozackiego, nieprzyjacielskie tyraliery przemieszczały się na
Rycice. Wsie Ramiona i Dynak są zajęte przez wroga, który ostrzelał patrole.
W depeszy nr 943, 39.
Pułk Strzelców Syberyjskich jako część zgrupowania generała Lisowskiego,
otrzymał rozkaz posuwania się za prawą flanką XIII. Korpusu Armijnego, wzdłuż
prawego brzegu rzeki Omulew, w natarciu na linię Olszyny – Zawady – Ostrówek.
27
lutego [12 marca] 1915 r.
Niemcy między rzekami
Szkwa i Omulew mają pozycje we wsiach Klimki, Jazgarka, Wach oraz na wzgórzu
„69” i „55,8”; a między Omulwią i Orzycem: we wsiach Kalisko, Bakuła, Rycice,
Cierpięta, Budy Przysieki Rządowe i Nakieł.
Jednostki rosyjskie
zajmują następujące pozycje:
między rzekami Szkwa i
Omulew - oddziały generała Schreidera - wzgórze „53,7”,
Jazgarka, Podgórze;
między rzekami Omulew i
Orzyc - oddziały generała Ołochowa: 3. Dywizja Piechoty Gwardii generała
Czernawina,
2. Brygada
generała Bode
w rejonie Baranowo – Budne Sowięta, 1. Brygada – w rejonie Nowa Wieś, brygada
62. Dywizji pod Jastrząbką.
Generał Ołochow miał
nacierać w rejonie wsi Parciaki – Żelazna.
Oddziały korpusu otrzymały
rozkaz natarcia na kierunku północno-zachodnim w celu rozbicia nieprzyjaciela i
zajęcia niemieckiego szlaku komunikacyjnego z Myszyńca do Ostrówka, w tym celu:
a) Kawaleria generała
Wannowskiego wspomagała ofensywę generała Ołochowa, a następnie miała przejść
na lewy brzeg rzeki Płodownica i działając na lewej flance generała Lisowskiego
miała utrzymać kontakt między jednostkami generała Ołochowa i IV. Syberyjskim
Korpusem Armijnym w luce między nimi;
b) Generał-major
Schreider z oddziałami 5. Brygady Strzelców i Ussuryjskiego Pułku Kozaków miał
spróbować wykonać natarcie w kierunku Myszyńca, aktywnie wspomagając jednostki
generała-lejtnanta Lisowskiego;
c) Rezerwa ogólna: 20.
Pułk Strzelców, po natarciu jednostek w sektorze pułkownika Klimowskiego na linii Oborczyska -
Bakuła, miała przejść do wsi Piasecznia.
Oddziały generała
Lisowskiego otrzymały rozkaz natarcia wzdłuż obu brzegów rzeki Omulew na
odcinek Olszyny – Zawady – Ostrówek, posuwając się za głównym natarciem na
prawej flance generała Ołochowa.
Oddziały generała
Kamberga
(37. i 38. Pułk Strzelców Syberyjskich, osiemnaście lekkich dział i pięć
haubic), znajdujące się na prawej flance sektora działania generała
Lisowskiego, otrzymały rozkaz, w razie niemieckiego ataku, bronić pozycji za
wszelką cenę.
39. Pułk Strzelców
Syberyjskich wraz z 4. i 5. Baterią 10. Brygady Artylerii Strzelców
Syberyjskich oraz 2. Baterią Moździerzy miał rozkaz posuwać się wzdłuż prawego
brzegu rzeki Omulwi, między rzeką a linią Baranowo - Rycica w kierunku
Ostrówka, wypierając Niemców z wiosek położonych w tym korytarzu. Rozkazy dla
jednostek zgrupowania były następujące:
1) Prawa kolumna. Dowódca
- podpułkownik Timaszew.
4. Batalion/39 - cztery
kompanie,
oddział karabinów
maszynowych - cztery karabiny maszynowe,
2. Batalion/39 (7. i 8.
Kompania) - dwie kompanie z trzema konnymi zwiadowcami.
Łącznie: sześć kompanii,
cztery karabiny maszynowe i trzech konnych zwiadowców.
Podążać linią pozycji 20.
Pułku Strzelców przez Czerwińskie do Oborczyska, aby obejść Niemców we wsi
Kalisko;
2) Lewa kolumna. Dowódca
- kapitan Sołodiew.
3. Batalion/39 - cztery
kompanie,
oddział karabinów
maszynowych - cztery karabiny maszynowe.
Łącznie: cztery kompanie
i cztery karabiny maszynowe.
Wyjść na linię wsi Bakuła
– Glinki. Zaatakować i wyprzeć Niemców z tych wsi;
3) Rezerwa ogólna.
Dowódca - kapitan sztabowy Hannibal.
1. kompania/39 - jedna
kompania.
Miała podążać pomiędzy
prawą i lewą kolumną;
4) Sekcja artylerii.
Dowódca - podpułkownik Tichmenia.
Połowa 2. Dywizjonu z 10.
Brygady Artylerii Strzelców Syberyjskich i 2. Bateria Moździerzy.
Łącznie: dwanaście dział
polowych, sześć haubic.
Wydzielić samodzielny
oddział artylerii i rozlokować w pobliżu wsi Żołny (2. Dywizjon/10) i wsi
Czerwińskie (bateria moździerzy), gdzie miał przygotować się do otwarcia ognia
w czasie przygotowań do ataku na wsie Bakuła, Glinki i Kalisko. Artyleria
musiała być w stałym kontakcie telefonicznym z dowódcą 39. Pułku i gotowa na
jego rozkaz do otwarcia ognia.
5) Do obserwacji flank
wystawić posterunki po 10 koni w kierunku na wsie Rycica (zajętej przez
Niemców) i Kierzek. Do obserwacji wroga wystawić punkty obserwacyjne i patrole.
Utrzymać kontakt z jedną z kompanii na flankach i dowódcą pułku.
6) Dowódca oddziału
łączności ma zainstalować telefon na linii z posterunkami obserwacyjnym i na
linii wsi Czerwińskie - Orzołek, aby 1., 3. i 4. Batalion/39 oraz tabory
pierwszego rzutu miały kontakt z dowódcą pułku i z oddziałami obserwującymi na
flankach;
7) Dwukółki amunicyjne
podążają za kompaniami, pozostałe ukryć na linii wsi Czerwińskie - Orzołek,
gdzie pod dowództwem szefa uzbrojenia będą oczekiwać na rozkazy;
8) Sztab zgrupowania –
przy stanowisku obserwacyjnym dowódcy 2. Baterii Moździerzy;
9) Raporty składać po
zdobyciu każdej wioski lub pozycji wroga;
10) Wyznaczeni zastępcy:
podpułkownicy Timaszew i Butowicz.
Według raportu dowódcy
20. Pułku Strzelców, oddział zwiadowców 39. Pułku na tyle celnie ostrzelał
kompanię nieprzyjaciela przemieszczającą się ze wsi Ziomek do wsi Bakuła, że
zapalił się i wybuchł niemiecki wóz z amunicją. Jedno niemieckie działo lub
samochód z działem ze stanowiska za wsią Glinki otworzył ogień do okopów 39.
Pułku, ale po wystrzeleniu dziesięciu pocisków ucichł. Na pozostałych pozycjach
pułku nie zaszły żadne zmiany. Pułk zajmuje linię obrony od rzeki Omulew do
osamotnionego wzgórza na bagnach znajdujących się na północny zachód od wsi
Orzoł, w pobliżu rzeki Płodownica. Placówki na flankach mają stały kontakt z
sąsiednimi jednostkami.
Kompanie obsadzające
placówkę pod Piasecznią (na linii wzgórze 62,5 – Karaska) zostały w końcu
zluzowane przez oddziały 20. Pułk Strzelców i jako rezerwa, na rozkaz dowódcy
39. Pułku Strzelców Syberyjskich, przeniosły się do wsi Żołny.
Oddział zwiadowców
poinformował, że wieś Glinki jest zajęta przez Niemców, ale nie mogli dokładnie
ustalić, jakie są to siły, ponieważ straże wroga były bardzo czujne. Na wprost
wsi, 100 kroków przed zabudowaniami, znajdowały się okopy pierwszej linii 20.
Pułku Strzelców. Prawa flanka niemieckich pozycji zaczynała się przy rzece
Płodownica w postaci wydzielonych okopów. Na skraju wsi znajdowały się dwa
okopy, każdy wielkości dla plutonu.
Tylko jedną kompanię
można było tam skrycie podciągnąć wąskim pasem lasu od strony wsi Orzołek.
Dalej, aż do wsi, był otwarty teren długości 300-400 kroków. Na północ od tego
pasa lasu znajdowały się płaskie orne pola ciągnące się do wsi Bakuła.
O godzinie 14:30 wieś
Bakuła została podpalona przez oddział Niemców wycofujących się w kierunku wsi
Ziomek. Zauważono kolumnę o sile połowy kompanii. Przed wsią, w odległości 50
kroków, znajdowały się dwa okopy wielkości dla plutonu rozmieszczone frontem do
okopów 20. Pułku. Do wsi Bakuła można podejść skrycie tylko od wschodu, na
południe od niej jest otwarty teren. Za wsią miały stanowisko dwa działa, które
tego dnia o godzinie 15:00 oddały cztery strzały w kierunku okopów 20. Pułku
Strzelców. Według relacji mieszkańców, wieś Bakuła już trzeci raz została
podpalona przez Niemców. Poprzedniego dnia wieś została zajęta przez Niemców w
sile około trzech kompaniami piechoty i połowy szwadronu kawalerii, a tego dnia
we wsi została placówka.
Wieś Kalisko była zajęta
przez Niemców, których sił również nie udało się ustalić. Były słuchy, że wieś
jest przepełniona ich oddziałami. Bataliony mogły tam nacierać przez las, gdzie
nie było dobrych pozycji do wyprowadzenia natarcia poza wydmami i wzgórzem
„59,8”. W pobliżu wsi słychać odgłosy rąbania drewna i ogólne hałasy. Na
północny zachód od wzgórza „59,8”, w odległości 1200 kroków, znajdują się okopy
zbudowane frontem na Oborczyska, o długości do 200 kroków.
Tego dnia na cmentarzu
koło wsi Dylewo pochowano praporszczyka Zyrianowa, który zmarł od ran
odniesionych w walkach koło wsi Ramiona 25 lutego.
28
lutego [13 marca] 1915 r.
Rozkazem
generała-lejtnanta Lisowskiego (Nr 204), 20. Pułk Strzelców został zatrzymany
na pozycjach w celu wsparcia 39. Pułku Strzelców Syberyjskich do czasu, gdy strzelcy
syberyjscy zajmą linię Bakuła – Glinki.
Szeregi pułku uzupełniło stu
nowoprzybyłych żołnierzy niższych rangą.
O godzinie 14:00 dowódca
dywizji wydał rozkaz (nr 205) wsparcia oddziałów generała Barona Bode i
zaatakowania linii Bakuła - Glinki. Natychmiast ogień baterii polowych i
moździerzowych został skierowany na wieś Ziomek, a kompanie zaczęły
przygotowywać się do natarcia, zgodnie z wytycznymi z 27 lutego, w dwóch
kolumnach, dowodzonych przez podpułkownika Timaszewa i kapitanem Sołodiewa.
Walkami bezpośrednio
dowodził dowódca pułku ze stanowiska obserwacyjnego lekkiej baterii
znajdującego się w pobliżu wsi Żołny.
Obserwatorzy na prawej
flance pułku donosili, że około 20-25 Niemców przeprawiło się przez rzekę
Omulew w pobliżu osamotnionej chaty, nieco powyżej wsi Kierzek i zajęło okop na
skraju lasu, frontem do chat w Oborczyskach.
Walki zakończyły się
około godziny 20:20, kiedy to zajęto wieś Glinki i prawy rząd niemieckich
okopów znajdujących się 600 kroków za wsią. Wieś Bakuła została zajęta już o
godzinie 18:00 przez kompanię kapitana Markodiejewa wspartą dwoma karabinami
maszynowymi. Kompania zatrzymała się i okopała na skraju wsi, na północnej
krawędzi lasu. Od godziny 18:00 do 20:00 kompanie kapitana Markodiejewa i
podpułkownika Timaszewa znajdowały się pod silnym ogniem krzyżowym ciężkiej i
lekkiej artylerii nieprzyjaciela. Szczególnie kompanie Timaszewa przez cały
czas natarcia na Glinki i w kierunku dalej położonych okopów znajdowały się pod
bardzo silnym ostrzałem artylerii, piechoty i karabinów maszynowych, co
spowodowało ciężkie straty w kompaniach. Mimo tego huraganowego ognia artylerii
i karabinów maszynowych, oddziały podpułkownika Timaszewa parły krok po kroku
do przodu i atakiem na bagnety wyparły Niemców na drugą linię okopów
znajdujących się 600 kroków przed pierwszą linią.
O godzinie 20:30 ostrzał
ustał na całej linii, z wyjątkiem ciężkiej artylerii, która nadal ostrzeliwała
rosyjskie pozycje. Nie dało już posuwać się do przodu, ponieważ Niemcy na całym
froncie oświetlali teren racami.
W tym samym czasie
jednostki na flankach otrzymały rozkaz nawiązania kontaktu z sąsiadami: z
prawej strony, z sektorem generała Kamberga, którego oddziały znajdowały się za
rzeką Omulew, pod Kierzkiem, a z lewej strony z Lejb-Gwardyjskim Litewskim
Pułkiem pod wsią Rycica.
W kolejnym dniu planowano
zaatakować wieś Ziomek, zaraz po tym jak Litewski Pułk zdobędzie wieś Ramiona.
Na noc wystawiono placówki osłonowe i nawiązano stałą łączność między
wszystkimi jednostkami na pierwszej linii. Wynoszono i opatrywano rannych.
Straty w walkach
poniesione przez 39. Pułk Strzelców Syberyjskich:
Polegli: oficerowie - 1,
ochotnicy
wojenni - 1,
podoficerowie
- 4,
jefrajtrzy
i strzelcy - 33;
Ranni: oficerowie - 2,
podoficerowie
- 16,
jefrajtrzy
i strzelcy - 104;
Zaginieni: podoficerowie - 3,
jefrajtrzy
i strzelcy - 11.
Razem: 172 [nie policzono
oficerów].
1
[14] marca 1915 r.
Na całym froncie nie
doszło do żadnych zmian. Brak nowych informacji o Niemcach. Planowany jest atak
na wieś Ziomek po tym, jak 6. Dywizja Piechoty zajmie wieś Ramiona. Potrzebne
są posiłki w sile co najmniej dwóch batalionów. Dziewięć kompanii, które
obsadzają linię długości 3 i 3/4 wiorsty wystarczy tylko do obrony tych
pozycji. Braki te są szczególnie dotkliwe, gdyż o godzinie 7:45 dowódca 39.
Pułku otrzymał rozkaz od dowódcy dywizji odesłania oddziałów 20. Pułku
Strzelców, ostatniej i jedynej rezerwy jaką miał pod swą komendą, do 5. Brygady
Strzelców. Prośba o posiłki z 6. Dywizji Piechoty, o które starał się dowódca 39.
Pułku, została odrzucona.
Według raportów z
rozpoznania, pozycja nieprzyjaciela rozciąga się od rzeki Płodownica, dalej
biegnie 600 kroków na północ od wsi Glinki i na południe od wsi Ziomek, dalej
przez wieś Kalisko do rzeki Omulew. Jest mocno ufortyfikowana, wzmocniona
ustawionymi zaporami i obsadzona przez co najmniej cztery bataliony z czterema
ciężkimi i czterema lekkimi działami oraz karabinami maszynowymi.
O godzinie 16:50, na
rozkaz dowódcy 39. Pułku, ciężkie i lekkie baterie rozpoczęły ostrzał wsi
Ramiona, jako wsparcie dla 21. Muromskiego Pułku Piechoty, który nacierał na tę
wieś. Bateria moździerzy ostrzeliwuje Kalisko, z którego Niemcy wycofują się.
Na prawej flance pułku gromadzi się nieprzyjaciel, którego małe oddziały
przekraczają rzekę. Ta okoliczność sprawia, że z jedną kompanią z rezerwy
wysłano tam również dwa ostatnie karabiny maszynowe, na wypadek, gdyby Niemcy
przebili się między 1. a 2. Batalionem/39, co poważnie zagrażałoby prawej
flance.
Źródło
dziennika, zdjęć i informacji:
gwar.mil.ru
ria1914.info
