Landwehr-Infanterie-Regiment
76 im Weltkriege
Autor: Heinrich
Holsten
Tłumaczenie i
opracowanie:
Jacek Czaplicki
Małgorzata
Karczewska
Kontynuacja wątku: link
Rozdział
8
Na
Giżyckiej Pozycji Polowej
Nadzieja na odpoczynek i relaks w „kulturalnym i
bezpiecznym” miejscu szybko zgasła. Na pobyt w Lötzen [Giżycko] dostaliśmy
tylko jeden dzień. Zaraz potem wróciliśmy na mróz, pod grad kul i w błoto.
Oczywiście, kiedy wyruszaliśmy wczesnym rankiem 12 listopada, powiedziano nam,
że wrócimy tego samego dnia, ale „na wszelki wypadek” powinniśmy zabrać ze sobą
zapas jedzenia. Ta ostrożność była naprawdę zbawienna, ponieważ mieliśmy już
więcej nie zobaczyć Giżycka. Było jeszcze ciemno, gdy wyszliśmy z miasta i
przeszliśmy przez most Kulla [przesmyk Kula pod Bogaczewem] w kierunku wsi
Paprodtken [Paprotki], gdzie mieliśmy prowadzić prace przy umacnianiu pozycji.
W połowie drogi po naszej lewej stronie widzieliśmy reflektor na Przykopp [Przykop]
skanujący teren, a wystrzelone flary informowały nas, że front jest blisko.
Po kilku godzinach dotarliśmy do Paprotek, gdzie
zarządzono przystanek, ale niedługo potem rozkazano wznowić marsz. Z I.
Batalionu/L.76 dwie kompanie zostały wysłane do Wensowen [Wężówka] (3. i 4.
Kompania) z zadaniem rozmieszczenia ich w Eckersberg [Okartowo], a 1. i 2.
Kompania pomaszerowały na linię Sastrosnen-Grüneberg-Seehöhe
[Zastrużne-Matyszczyki-Cierzpięty]. II. Batalion/L.76 również został
podzielony: dwie kompanie wysłano do Marczinawolli [Marcinowa Wola], a
pozostałe dwie do Wierczeyken [Wierciejki]. III. Batalion/L.76 zajął kwatery
alarmowe w Paprotkach i pozostał tam do następnego dnia, ale 15 listopada dwie
jego kompanie zluzowały dwie kompanie II. Batalionu w Marcinowej Woli, gdzie
rosyjska artyleria strzelała tak silnie, że tylko jeden pluton wystawiano na
pozycji obserwacyjnej, a pozostałe siły kryły się za wzgórzem 148. Tego samego
dnia (15.) ze Schwerina przybył kolejny transport uzupełnieniami liczący 206
ludzi. Tym razem byli to w większości młodsi mężczyźni, ochotnicy wojenni,
którzy wyróżniali się nowymi mundurami i żwawszym zachowaniem.
 |
Marcinowa Wola
|
A tak wyglądało życie w dniach 12-17 listopada między
Paprotkami a Marcinową Wolą. W pierwszych dniach pogoda była deszczowa i
łagodna, potem przyszedł mróz, a 17 listopada nawet spadł śnieg. Przebywanie w
otwartych okopach pod Marcinową Wolą stawało się coraz bardziej nieprzyjemne, a
kopanie coraz trudniejsze.
Dwie kompanie II. Batalionu/L.76, które znajdowały się
w Wierciejkach, miały lepiej, ponieważ ich okopy w pobliżu Przykopu, które
musieli obsadzać na przemian z landszturmistami, były stosunkowo dobrze
rozbudowane.
Wydawało się, że i kompanie I. Batalionu w
Cierzpiętach i Okartowie nie mają źle. Jednak sytuacja w Cierzpiętach wkrótce
miała stać się bardzo krytyczna.
W przesmyku między jeziorem Tirklo [Tyrkło] i jeziorem
Buwelno [Buwełno] znajdowały się stanowiska czterech kompanii, którymi dowodził
major von Consbruch. Wcześniej pozycje obsadzały oddziały landszturmu, zanim
teraz otrzymali wsparcie w postaci 1. i 2. Kompanii/L.76.
1. Kompania, dowodzona przez oberleutnanta Schade,
przez kilka pierwszych dni zajmowała pozycję nr 1 nad jeziorem Tyrkło,
najbardziej wysuniętą na prawo, a następnie przeniosła się na drugą linię
obrony, podczas gdy 2. Kompania, dowodzona przez offiziersstellvertretera Grotha,
która przejęła obowiązki od 1. Kompanii, przeniosła się na pozycję nr 4 nad
jeziorem Buwełno. Tutaj, 18 listopada, w „Dniu Modlitwy i Pokuty”, mieli
otrzymać poważny cios.
Już poprzedniego dnia zauważono, że Rosjanie zbliżają
się do naszych linii na wysokości pozycji drugiej kompanii. Rankiem w Dzień
Pokuty rozpoczął się silny ostrzał wrogiej artylerii, który nasilał się
nieprzerwanie do około godziny 8:00, a wkrótce dołączył do niego ostrzał z
broni maszynowej i piechoty. Nagle oberleutnant Schade, który znajdował się na
drugiej linii, zauważył, że jego trzeci pluton, który znajdował się za pozycją
nr 3 po jego lewej stronie, cofa się, a rosyjska piechota naciera na Matyszczyki
znajdujące się za jego własną pozycją po lewej stronie. Rosjanie przebili się
przez nasze pozycje na południowym krańcu jeziora Buwełno, natarli na 2.
Kompanię/L.76 na jej flance oraz prawdopodobnie od tyłu i zmusili nasze
oddziały do wycofania się.
W ręce Rosjan wpadły nie tylko Cierzpięty, ale także
Matyszczyki, znajdujące około 2 kilometry dalej.
7., 8., 9. i 11. Kompania/L.76, które znajdowały się w
rezerwie w Paprotkach, pomaszerowały pod dowództwem oberleutnanta Freiherr von
Heintze przez Borken [Borki] na zagrożoną pozycję i próbowały odbić
Matyszczyki. Rosjanie mieli jednak tak dużą przewagę liczebną i próba ta
zakończyła się niepowodzeniem. O godzinie 20:00, gdy zapadły całkowite
ciemności, cała linia frontu została cofnięta, a kompanie naszego regimentu
pomaszerowały z powrotem do Paprotek. Marsz ten był niezwykle trudny, ponieważ
ścieżki były tak pełne błota i szlamu, że nie dało się po nich maszerować.
Trzeba było po ciemku odnaleźć drogę wzdłuż płotów, żywopłotów i rowów.
9. oraz część 7. i 8. Kompanii/L.76 również zboczyły z
drogi i dotarły do Schimonken [Szymonka], gdzie wyczerpanym ludziom zapewniono
kilka godzin odpoczynku, dzięki czemu udało się zebrać wciąż nadciągających
pogubionych żołnierzy.
2. Kompania/L.76 najbardziej ucierpiała podczas
przełamania. Rankiem 19 listopada w cegielni Szymonka zgromadziło się 32 ludzi.
Straty były ponad dwukrotnie wyższe. Wśród zaginionych był dzielny dowódca
kompanii Groth, który osobiście bronił swojej pozycji do końca (według
hauptmanna Schade).
Podczas gdy 1., 2., 7., 8., 9. i 11. Kompania/L.76
skierowano pod Matyszczyki i Cierzpięty, to 5., 6., 10. i 12. Kompania/L.76
okopały się na wzgórzach pod Marcinową Wolą. Tamtejsze okopy tworzyły lekki łuk
i na południu zwrócone były na Bagno Nietlickie. Wieś Marcinowa Wola w ciągu
pierwszych kilku dni była obsadzona przez dwie kompanie. Ponieważ jednak
rosyjska artyleria mocno ostrzeliwała wieś, ograniczyły się one do wystawienia
placówek polowych nad jeziorem Buwełno i posterunku podoficerskiego przy południowym
wyjeździe. Posterunki podoficerskie zostały również wysłane do gospodarstw
kolonijnych na skraju Bagna Nietlickiego („zu Paprodtken”, „zu
Marczinawolla”). Na prawo od naszej pozycji aż do pozycji 5. Regimentu
Piechoty Landwehry znajdowała się luka.
Przełamanie pozycji pod Cierzpiętami postawiło Giżycką
Pozycję Polową w bardzo niepewnym położeniu. Wróg mógł teraz podejść z
Cierzpięt do Marcinowej Woli, zająć słabo obsadzone Góry Paproteckie i zdobyć
tam dobrą pozycję dla swojej artylerii. Rosjanie podjęli taką próbę, ale
spóźnili się o trzy dni. Wykorzystaliśmy ten czas, aby poprawić nasze pozycje i
przygotować się na ich przyjęcie.
Po zluzowaniu 5., 6., 10. i 12. Kompanii/L.76 przez
1., 7., 8., 9. i 11. Kompanię/L.76, po południu 21 listopada pozycja skierowana
frontem na południe została ostatecznie zaprojektowana przez oberleutnanta
Freiherr von Heinze i oberleutnanta pionierów Rothe, a żołnierze kompanii
dostali rozkaz pracy z maksymalną siłą przy rozbudowie. Wokół lewego skrzydła
pozycji, gdzie nadal istniała luka między wsią Marcinowa Wola a nami, zbudowano
umocnione punkty obrony okrężnej, skąd można było prowadzić ostrzał we
wszystkich kierunkach. Za naszą pozycją znajdowało się wzgórze 148, które
również miało częściowo zbudowane okopy, ale na razie wzgórze nie było
obsadzone, dopóki wieś Marcinowa Wola była nadal w naszych rękach. Następny
dzień miał nam udowodnić, jak bardzo potrzebne były prace nad naszym okopem.
O świcie 22 listopada okolica zaoferowała rzadko
spotykane cudowne widoki. Ogniście czerwona kula słońca wznosiła się nad
pokrytymi lodem i śniegiem polami pięknego mazurskiego krajobrazu, które
otulała lekka zasłona mgły. Wyszliśmy z okopu, rozprostowaliśmy zesztywniałe
kończyny i spojrzeliśmy na Nietlickie Bagno.
Z kominów zagród przed nami unosiły się kłęby dymu,
świadczące o tym, że nasze posterunki podoficerskie przygotowują poranną kawę.
Oficerowie skierowali lornetki na południe i badali odległy teren. Nagle … nad
naszymi głowami rozległo się krótkie wycie, a tuż za naszym okopem salwa
pocisków zaryła w twardej, zamarzniętej ziemi. Momentalnie nasze zmęczenie i
zachwyt pięknym krajobrazem zniknęły. Wszyscy szybko wskoczyli do okopu i
chwycili za karabiny.
Oczywiście czas na otwarcie ognia jeszcze nie
nadszedł. Dopiero godzinę później podoficerowie zameldowali, że zaobserwowano
wyłaniające się linie strzelców i patrole oraz że bardzo liczne gromady wroga
przemieszczają się w kierunku południowego krańca Marcinowej Woli. Pół godziny
później nasi podoficerowie wrócili biegiem. Jednak żołnierze zdążyli jeszcze
zdjąć placki ziemniaczane z patelni i wciąż je przeżuwali, gdy czujki wskoczyły
do naszego okopu. Teraz wyraźnie widzieliśmy zbliżających się Rosjan. Nawet
wroga bateria wyjechała na otwarty teren i z odległości 2500 metrów ostrzelała
nasze okopy. Trzeba było wycofać placówkę oraz posterunek podoficerski z
Marcinowej Woli, ponieważ istniało niebezpieczeństwo, że zostaną odcięte od
głównej pozycji.
Ponieważ nie mieliśmy artylerii, a nacierający wzdłuż
jeziora Rosjanie mieli doskonałą osłonę, mogliśmy zadać im tylko niewielkie
straty. Najlepsze pole ostrzału miały drużyny z 9. Kompanii, które obsadzały
stanowisko obrony okrężnej i stamtąd mogły ostrzeliwać miejsce na południowym
wyjeździe z wioski, gdzie Rosjanie nie mieli osłony. Nie byli jednak w stanie
zapobiec zajęciu wioski przez wroga.
Do południa sytuacja naszych czterech kompanii stała
się niezwykle krytyczna. Gdyby Rosjanie wykonali energiczne natarcie na
kierunku północnym i północno-zachodnim, wróg wyszedłby na flanki i tyły
naszych oddziałów. Największe niebezpieczeństwo zostało zażegnane po południu
dzięki przybyciu oddziałów rezerwy z Paprotek, które obsadziły wzgórze 148 po
naszej lewej, zanim Rosjanie zdążyli się umocnić. Ale nawet po przybyciu 1.,
2., 5., 6., 10. i 12. Kompanii/L.76 sytuacja była nadal bardzo poważna,
zwłaszcza 23 listopada, kiedy Rosjanie wznowili ataki na szerszym froncie. Noc
nie została jednak zmarnowana. Na tyle, na ile było to możliwe przy użyciu
saperek, mimo zamarzniętej ziemi i rosyjskiej artylerii, okopy zostały
ulepszone. Niemniej jednak, w południe 23 listopada niebezpieczeństwo wzrosło
do najwyższego poziomu, gdy kompanie landszturmu rozmieszczone na obu
skrzydłach zaczęły ustępować, a nawet porwały część oddziałów naszego regimentu
na lewym skrzydle, gdy się cofały.
Oberleutnant Freiherr von Heintze zebrał pozostałych
tam żołnierzy, szeregowych oraz dowódców i zajął pozycję niedaleko swojego
stanowiska dowodzenia, co tymczasowo powstrzymało falę odwrotu. Na szczęście
wkrótce pojawiła się artyleria, która zapewniła wielkie wsparcie naszym
kompaniom swoim dobrze ukierunkowanym ogniem. Kiedy wieczorem pojawił się
oberst Weicke z batalionem swojego 33. Regimentu Fizylierów, główne
niebezpieczeństwo zostało zażegnane. W nocy Marcinowa Wola stała w ogniu, a
czerwona łuna pożogi oświetlała zaśnieżony krajobraz rozciągający się przed
naszymi oczami.
Po tym, jak udało nam się odeprzeć rosyjski atak na
Góry Paproteckie, rozpoczęły się na tym terenie walki pozycyjne. Kolejne
miesiące były z pewnością jednymi z najtrudniejszych, ale także najbardziej
pamiętnych w całej kampanii. Z jednej strony byliśmy mocno nękani zarówno przez
wrogą artylerię, jak i piechotę, a z drugiej strony w tych dniach pojawił się
bardzo silny mróz (23 listopada było 10° poniżej zera), a my byliśmy zmuszeni
do spędzania nocy pod gołym niebem. Nie można było szybko zbudować ziemianek,
ponieważ ziemia była bardzo twarda, rosyjska artyleria bardzo czujna i nie było
żadnych materiałów budowlanych. Kilkakrotnie patrole udawały się do majątku
Truchsen [Truksy] po jakieś drzwi, garnek do gotowania czy nawet piec, ale w
trakcie tych wypraw ponosiły straty w postaci zabitych i rannych. Takie drzwi i
deski układano w poprzek okopu, a między nimi mocowano płachtę namiotową, aby
zapewnić prowizoryczną ochronę przed wiatrem i padającym śniegiem. Inni robili
małe wnęki w ścianie okopu, gdzie znajdowali prowizoryczne schronienie. Kuchnie
polowe docierały tylko do ziemianki batalionu, a droga do niej prowadziła przez
otwarty teren, który dzień i noc znajdował się pod ostrzałem wroga. Osłonięte
drogi dojazdowe powstawały stopniowo, ale i tak straty były wysokie.
Ponieważ nie wszystkie kompanie w okopach były
potrzebne w ciągu dnia, jedną kompanię można było wycofać wczesnym rankiem i
wysłać do Paprotek w celach higienicznych, zaszczepienia i naprawy sprzętu. W
wiosce zwykle żołnierze nie mieli wiele czasu na odpoczynek. Czas pobytu we wsi
był na to o wiele za krótki, ponieważ do wieczora musieliśmy być z powrotem w
okopach, gdyż Rosjanie nieustannie szukali okazji, aby zająć nasze pozycje.
Pewnego wieczoru o zmierzchu – jak pamiętam, musiał to
być 1 grudnia - staliśmy w okopie i rozmawialiśmy, nie podejrzewając niczego
złego.
Nagle słyszymy dziwny gardłowy okrzyk na przedpolu: „Hurra,
Hurra”. Trudno nam uwierzyć własnym oczom, ale faktycznie tak było:
Rosjanie bez przygotowania artyleryjskiego, ale z uprzejmym zawołaniem, wyleli
się do zagłębienia przed naszym okopem na wzgórzu 148. Szybko podnieśliśmy
karabiny i rozpoczęliśmy zaciekły ostrzał. Już po kilku minutach sprawa jest
przesądzona. Spora część atakujących leżała martwa lub ranna w zagłębieniu, a
reszta wracała do swoich okopów.
Wieczorem 3 grudnia zauważyliśmy, że rosyjscy
żołnierze są zajęci kopaniem okopu na wyniesieniu przed naszym okopem w
odległości około 100 metrów. Za każdym razem, gdy wystrzelona zostaje raca,
rzucają się na ziemię, ale zaraz potem wznawiają swoją pracę. Nasza artyleria i
ogień piechoty nie był w stanie ich odpędzić. Kiedy wróg wystarczająco się
umocnił, otworzył z tej nowej wysuniętej pozycji morderczy ogień na wzgórze
148, który oczywiście jest przez nas odwzajemniany z taką samą siłą. Na
szczęście, niedawno zainstalowany karabin maszynowy jest sprawny. Przez
pobliską lornetkę teleskopową możemy dokładnie obserwować efekty ostrzału, gdy
kule ryły nowo zbudowany okop strzelecki. Umożliwiło to precyzyjne kierowanie
ogniem karabinu maszynowego, w wyniku czego ogień ze strony rosyjskiej piechoty
wkrótce osłabł i stopniowo ustał. Jednakże ponieśliśmy znaczne straty w tej
ciężkiej wymianie ognia między okopami piechoty. Dowódca kompanii, leutnant
Westerwieck, został postrzelony w głowę i zmarł kilka dni później w Giżycku.
 |
Grób leutnanta Wiesterwiecka na cmentarzu miejskim
|
Następnego dnia nadal widzieliśmy słabszą już obsadę
we wrogim okopie, ale o zmroku wydawało się, że jest pusty. Aby się upewnić,
wyruszył tam patrol ochotników. Okop był pusty, a dzięki latarce kieszonkowej
stwierdzono, że nasz karabin maszynowy sprawił się doskonale. Okop był pełen
ciał. Patrol zabrał kilka elementów wyposażenia i mundurów, dzięki czemu można
było rozpoznać z jakiej jednostki byli zabici.
Ze wszystkich pozycji pod Marcinową Wolą, wzgórze 148
prawdopodobnie najbardziej ucierpiało od ognia artyleryjskiego, ale jeszcze
bardziej obawiano się skręcającego złamania terenu dalej na prawo, gdzie
Rosjanie przedostali się na odległość 80 metrów i nieustannie próbowali nękać
nas ogniem piechoty, karabinów maszynowych i granatami ręcznymi, co skutkowało
dużymi stratami. Aby zapewnić większą ochronę żołnierzom, pozycja została
cofnięta. Oprócz tych dwóch punktów, były jeszcze inne znaczące pozycje:
pozycja Rothe, nazwana na cześć oberleutnanta pionierów, pozycja grozy i
pozycja Leder.
12 grudnia przeszliśmy do małego natarcia w celu
związania sił rosyjskich. Przede wszystkim kompanie 33. Regimentu po naszej
lewej stronie miały za zadanie wkroczyć do Marcinowej Woli, określić siłę
garnizonu i przesunąć nasze pozycje. Na naszym lewym skrzydle 12. Kompania/L.76
pod dowództwem feldwebelleutnanta Dreyera miała wesprzeć ten atak, a dalej na
prawo 1., 7. i 8. Kompania/L.76 miały również wyjść ze swoich okopów, podczas
gdy kompanie w centrum miały utrzymywać dobrze ukierunkowany ogień na rosyjskie
okopy ze wzgórza 148 i sąsiednich pozycji. Cztery królewieckie haubice 15 cm
wspierały ten atak przez cały dzień, jednak nie osiągnięto pożądanego sukcesu.
Jedynie 12. Kompania/L.76 była w stanie trwale zająć wzniesienie niedaleko północnego
wyjazdu z Marcinowej Woli, nazwane później Dreyerspitze. Sukces ten był jednak
o tyle znaczący, że dał nam pozycję, z której mogliśmy ostrzeliwać z flanki
rosyjskie okopy naprzeciwko wzgórza 148.
Rosyjskie ataki osiągnęły spore natężenie w Boże
Narodzenie. Po pozostawieniu nas w spokoju w Wigilię, wróg rozpoczął silne
natarcie rankiem w Boże Narodzenie. Z zaskakującą śmiałością Rosjanie
przekroczyli Bagno Nietlickie, zaskoczyli placówki landszturmu i osłonięci
gęstą mgłą rzucili się na rozlokowany dalej batalion landszturmu. Na szczęście
Rosjanie nie byli w stanie wykorzystać tego sukcesu. Ich oficerowie zostali z
tyłu, a żołnierze nie wiedzieli, co dalej czynić na nowych pozycjach i szukali
tylko łupów. Dzięki temu udało się dość szybko odzyskać stracony teren.
Szczególną rolę odegrała w tym 12. Kompania/L.76, która miała dzień wolny w
Paprotkach i świętowała tam Boże Narodzenie. Pod wieczór żołnierze tej kompanii
otrzymali rozkaz odbicia zagrody zajętej przez Rosjan. Z bronią którą mieli
przy sobie ruszyli w kierunku leżącej w ciemności zagrody. Żadna ze stron nie
oddała ani jednego strzału. Wkrótce otoczyli gospodarstwo ze wszystkich stron i
wkroczyli do środka. Rosjanie byli całkowicie zaskoczeni i poddali się. Wzięto
46 jeńców. Następnie strzelcy, rozstawieni w szerokiej linii, przeszukali rejon
włamania się Rosjan, wzięto też kolejnych jeńców znalezionych w okopach, co
stopniowo zwiększyło ich liczbę do 106.
Rosjanie postanowili się zemścić i przeprowadzili dwa
kontrataki na naszą pozycję znajdującą się na skręcającym załamaniu terenu i
sąsiednie pozycje. Próba ta zakończyła się jednak całkowitym niepowodzeniem.
Rankiem drugiego dnia świąt, wąski obszar między wrogimi sobie okopami był
pokryty około setką zabitych. Aby umożliwić Rosjanom pochowanie swoich
poległych, staraliśmy się dać im do zrozumienia za pomocą znaków i sygnałów, że
nie będziemy im przeszkadzać podczas zabieraniu poległych. W niedługim czasie
Rosjanie zrozumieli o co nam chodzi, wyszli ze swoich okopów, przywitali się
bardzo przyjaźnie i rozmawiali z nami przez chwilę, podczas gdy ich
sanitariusze wynosili ciała. Wymieniono papierosy i inne drobiazgi, a kiedy
czas lokalnego rozejmu dobiegł końca, kilku Rosjan zadeklarowało, że chcą
pozostać w naszych okopach i zostać wzięci do niewoli. Jednak nasi dowódcy nie
chcieli przyjąć tej przyjaznej oferty, ponieważ uważali, że to bratanie się,
które zawiązało się pod ochroną flagi genewskiej, nie powinno być
wykorzystywane do osłabiania wroga. Rosjanie zostali więc uprzejmie poproszeni
o powrót do swoich okopów, po wcześniejszym uzgodnieniu, że przez najbliższy
czas nie będziemy do siebie strzelać. Tak więc pierwszy strzał został oddany
przez Rosjan dopiero następnego ranka. Rosyjska kompania z Marcinowej Woli,
która była bardzo otwarta na bratanie się, została prawdopodobnie zastąpiona
przez inną jednostkę.
 |
Marcinowa Wola. Mapa sporządzona po Wielkiej Wojnie
|
Kiedy Rosjanie świętowali swój Nowy Rok, podjęli
inicjatywę, aby dojść do porozumienia. Kiedy zapytaliśmy ich, czego chcą,
wyjaśnili, że ich oficerowie świętują na tyłach, a oni postanowili nas
odwiedzić. Odpowiedzieliśmy im, że bratanie się jest zabronione i że nie wolno
nam opuszczać okopu. Gdyby przyszli do nas, musielibyśmy traktować ich jak
jeńców. Efekt był taki, że przeszło na naszą stronę około 60 uciekinierów, a
ich liczba byłaby jeszcze większa, gdyby nie szybka reakcja rosyjskiej
artylerii.
Stopniowo życie na przedpolach Paprotek stawało się
bardziej znośne. Ludzie przyzwyczaili się do rosyjskiej zimy, ale przede
wszystkim zapewnili sobie większy komfort bytowania. Oprócz kompanii 33.
Regimentu sprowadzono również część 45. Regimentu Piechoty. Umożliwiło to
wycofanie kompanii na kilka dni w celu odpoczynku w ziemiankach zbudowanych dla
oddziałów w rezerwie w pobliżu ziemianki dowódcy regimentu. Choć ziemianek tych
nie można nazwać idealnymi, były one częściowo ukryte w niewielkim zalesionym
wąwozie, dzięki czemu można było się swobodniej poruszać w terenie. Pociski
gwizdały i tutaj, ale straciły już większość swojej mocy.
Przy ziemiankach rezerwy wykopano nawet studnię,
której budowa zajęła sporo czasu, ponieważ wytrawni kopacze starali się
prowadzić prace przy małym nakładzie. Jednak pewnego pięknego dnia, ku
zdumieniu kopaczy, pojawiła się krystalicznie czysta woda. Wywiązała się
następująca rozmowa:
„Mój drogi Korlu”, mówi
Hein, „jak to możliwe, że w studni jest teraz woda? Przecież ustaliliśmy, że
zostało jeszcze kilka tygodni pracy”.
„Taaaa”, mówi Korl, „jak
słyszał, woda absolutnie nie pozwoliła się zawrócić”.
Jednak pomimo tego nieszczęścia, kopacze studni
utrzymali swoje pozycje tak długo, że musieli wrócić do okopu tylko na krótki
czas przed rozpoczęciem Winterschlacht [bitwa zimowa na Mazurach].
W tym ostatnim okresie nie było już tak źle. Sytuacja
uspokoiła się po obu stronach, ale mądrzy prorocy wśród nas przepowiedzieli, że
to tylko cisza przed burzą i że wkrótce wszystko zacznie się od nowa. Ich
przepowiednie okazały się prawdziwe.
Nasz regiment może spoglądać wstecz, na dni pod
Paprotkami z wielką dumą. Udało nam się zatrzymać natarcie dużych sił
rosyjskiej armii w bardzo newralgicznym punkcie. W tamtych dniach nie
zdawaliśmy sobie sprawy, jak duże siły rozbiły się o małą zaporę, którą
zbudowaliśmy, i jak wielkie było niebezpieczeństwo jej przełamania.
Nie wszystkie kompanie stacjonowały w tym czasie stale
pod Marcinową Wolą, a te, które przebywały na innych pozycjach, zapewne tego
nie żałowały, gdyż było tam na ogół znośniej. Dotyczy to zarówno kompanii I.
Batalionu/L.76, które znajdowały się dalej na południe w pobliżu Eckersberg
[Okartowo], Nikalaiken [Mikołajki] i Lucknainen [Łuknajno], jak i II.
Batalionu/L.76, które na kilka dni przed Bożym Narodzeniem wysłano do Giżycka,
a następnie musiały obsadzić okopy w pobliżu Ruhden [Ruda], Kosuchen [Kożuchy],
Sulimmen [Sulimy] i Upalten [Upałty] na północy.
Oto kilka zdań z dziennika Mahna (5. Kompania/L.76):
„Nie mieliśmy tu żadnych
poważnych walk. Mimo wszystko, straty były nieuniknione. 28 grudnia
bezpośrednie trafienie w ziemiankę na pozycji nr 19 (7. Kompania/L.76) zabiło
lub raniło prawie wszystkich jej mieszkańców (w tym dowódcę kompanii leutnanta
Vircka oraz offiziersstellvertretera Kocha). Służba w okopach nie jest już tak
wyczerpująca jak pod Paprotkami. Racje żywnościowe są coraz lepsze. Otrzymujemy
wiele paczek z darów serca”.
