Od czasu wymarszu na bitwę zimową 9.
Brygada Landwehry była w ciągłym ruchu. Miała za sobą sześć
tygodni krwawych walk i niesłychanego wysiłku. Naczelne dowództwo
zdecydowało, że jednostka musi odpocząć. Brygada miała się
zgromadzić w rejonie wsi
Krzynowłoga Wielka jako rezerwowa
jednostka frontu. Z tego powodu, 21 marca 1915 sztab II. Batalionu/48
oraz 5. i 7. Kompania wyruszają przez wieś
Raszujka, gdzie
znajdował się tabor regimentu, do wsi
Romany-Sędzięta.
Pozostałe bataliony miały podążać za nimi tuż po odłączeniu
się od formacji frontowych. Ale opracowany plan nie wypalił. Na
wojnie to wróg ustala priorytet rozkazów, a jego plany były inne.
Sytuacja na froncie na południe od
Myszyńca, gdzie walczyła 37. Dywizja Piechoty była bardzo
niepokojąca. 9. Brygada Ladwehry dostaje rozkaz przemieszczenia się
bliżej tego rejonu. Stacjonujące pod wsią Romany-Sędzięta
1., 2., 6., 8., 11. oraz 12. Kompania/48 pod dowództwem Hauptmanna
Hochheima pospiesznie udają się przez wieś Pruskołęka do
wsi Dąbrowa [gm. Baranowo]. Z kolei 5. i 7.
Kompania/48 wyruszyły o 8:00 rano, dotarły do Pruskołęki o
16:00 i przez wsie Żelazna i Wola do wsi Dąbrowa
dotarły 25 marca o 8:00 rano. Nocą od wschodu dochodził grzmot
armat, a znajome rozbłyski na nocnym niebie zapowiadał nadchodzącą
walkę.
Kompanie będące pod dowództwem
Hauptmanna Hochheima stają na kwaterze w pełnej gotowości bojowej
we wsi Dąbrowa. Sztab II. Batalionu oraz 5. i 7. Kompania
otrzymują zakwaterowanie w Wierzchowiznie.
Panowała tam
epidemia ospy. Wszystkie domy były oznaczone kredą jako zakażone.
Ale nie było wyboru, domy musiały być zajęte przez żołnierzy,
oddziały nie mogły przebywać na zewnątrz w mroźną zimową noc.
Zaufano ze szczepienia uchronią żołnierzy. Chorych zgrupowano w
czterech zagrodach rolnych, gdzie rozmieszczono ich na łóżkach.
Wielu chorych było w szczytowym stadium choroby. Ich twarze były
nierozpoznawalne, pokryte czarnymi strupami wrzodów. Chaty które
zostały oczyszczone, zajęli żołnierze. Wciąż zdrowi tubylcy
zostali zaszczepieni 26 marca przez lekarza sztabowego, doktora
Keuthe.
Dorośli i niemowlęta szczepienia
znosili cierpliwie, ale dzieci w wieku od 5 do 14 lat krzyczały jak
na rożnie i musiały być trzymane siłą przez sanitariuszy.
Szczepienia okazały się skuteczne, bo nie było już żadnego
przypadku zakażenia. Dla wszystkich, którzy byli tego świadkami,
straszliwy obraz oszpeconych pacjentów pozostał w pamięci i na
zawsze wystąpili z szeregów przeciwników szczepień.
27 marca o godzinie 7:00 rano dowódca
sektora w trybie alarmowym poderwał 5. i 7. Kompanię i przeniósł
je do Błędowa. Kończący się ciągły ostrzał ciężkiej
artylerii wroga zdradzał zamiar natarcia przez rosyjskie oddziały.
To był błąd, celowa zmyłka Rosjan,
by związać rezerwy na tym odcinku frontu i odwrócić uwagę od
rzeczywistego celu ataku. Główny atak poszedł na 37. Dywizję pod
wsią Wach. Rosjanie uderzyli tam ogromnymi siłami na 4.
Regiment Piechoty Landwehry, rozbili niemiecką obronę i zdobyli
Wach.
Dlatego też, kiedy 5. i 7. Kompania
prawie dotarły do wsi Dąbrowa, nadszedł rozkaz, aby II.
Batalion/48 ze wszystkimi kompaniami natychmiast ruszył do wsi
Olszyny. Najkrótsza droga do Olszyn [przez Brodowe Łąki]
była pod ostrzałem artylerii wroga. Dlatego dowódca brygady
zarządził objazd przez las na północ od wsi Bandysie.
Dowódca 37. Dywizji wyznaczył jako cel marszowy punkt 121 w
okolicach wsi Olszyny. Aby tam dotrzeć, batalion musiał po
wyjściu z lasu przejść przez 300 metrowy otwarty teren, który był
pod obserwacją artylerii wroga. Hauptmann Stahl kazał pokonać ten
odcinek szybkim tempem. Pierwsza kompania przebyła teren bez
szwanku, następne marszowe kolumny znalazły się pod ostrzałem
szrapneli. Część menażek i pikielhaub została przedziurawiona,
jednak nikt nie został poważnie ranny.
Dowódca 4. Regimentu Piechoty
Landwehry Oberstleutnant Knipping rozkazał przenieść się
batalionowi do lasu na południe od wsi Zdunek. Oddziały
rozmieszczono w zimnych schronach na wschód od wsi Olszyny
jako rezerwę 4. Regimentu Landwehry, który podczas kontrataku
odzyskał część utraconego terenu. W dniu 29 marca batalion
przeniósł się do zagród wiejskich wokół punktu 121.
Oberstleutnant Knipping na rozkaz
dowódcy dywizji zrezygnował z odzyskanych części wsi Wach
i obsadził linię obrony na północ od wioski. Była to zarazem
nowa linia frontu na najbliższe miesiące. Ta decyzja uratowała
oddziały przed poważnymi stratami.
1 kwietnia II. Batalion/48 zastąpił
oddziały 4. Regimentu Landwehry na pozycjach frontowych znajdujących
się na wschód od wsi Olszyny.
Tego dnia 1., 2., 11. oraz 12. Kompania
dowodzone przez Hauptmanna Hochheima, które już 29 marca ściągnięto
ze wsi Dąbrowy, luzują oddziały Landwehry na południe od
wsi Zdunek, czyli na lewym skrzydle II. Batalionu/48. Również
Hauptmann Kissrow z 3., 4., 9. i 10. Kompanią został ściągnięty
ze wsi Dynak. Sztab regimentu we wsi Olszyny oddał się
pod dowództwo 37. Dywizji operującej w tym sektorze.
O północy
3. i 4. Kompania zluzowały na stanowiskach frontowych 11. i 12.
Kompanię, a Hauptmann Kissrow przejął dowództwo sektora.
Hauptmann Hochheim z 11. i 12. Kompanią udał się do wsi Bandysie,
gdzie Kissrow zostawił 9. i 10. Kompanię. W ten sposób oddziały
III. Batalionu znów były zgrupowane w jednej jednostce.
Sztab regimentu otrzymał
zakwaterowanie w pięknej wiosce Charciabałda. Pod Myszyńcem
były składy żywnościowe, do których nieprzyjaciel często
strzelał z ciężkiej artylerii.
 |
| Składy żywnościowe pod Myszyńcem |
Teren wokół to odludny obszar.
Dominują tutaj lasy sosnowe i bagna, które znajdowały się głęboko
pod wodą z powodu postępującego wiosennego topnienia śniegu. Na
piaszczystych wyniesieniach, które wznosiły się między lasem a
bagnem ulokowane były biedne wioski, których zabudowania były
zamieszkałe, o ile pociski nie trafiły w dach i nie pozostały po
budynkach tylko gruzy.
Wczesna piękna wiosna, tak rzadka w
tej części kraju, był zwiastunem niezwykle słonecznego i suchego
lata 1915 roku.
Urokliwe zachody słońca, które w odcieniach
purpury i złota barwiły okoliczne bagna, przyniosły mile widziany
koniec wyjątkowo mroźnych nocy.
W lesie na wschód od wsi Olszyny
Rosjanie mieli silnie obsadzone okopy, zaledwie 300 m przed pozycją
II. Batalionu/48.
Na początku kwietnia Oberstleutnant
Knipping wydał rozkaz ostrzelania tych okopów przez ciężkie
miotacze min z pozycji II. Batalionu/48. Efekt był druzgocący.
Ogromne drzewa zostały wykarczowane, ich grube gałęzie leciały
wysoko w górę. Wróg pospiesznie opuścił okopy. Po bombardowaniu
landszturmiści Kietzke i Kruse z 7. Kompanii udali się na patrol.
Znaleźli ponad 100 zabitych Rosjan i przyprowadzali jako jeńców
trzech ocalałych.
Ale miotacz min wzbudził gniew wrogiej
artylerii. Stojące pod Karaską rosyjskie baterie, które
były w stanie ostrzelać prawe skrzydło II. Batalionu, czyli
pozycje zbudowane na wydmach, wielokrotnie ostrzeliwały naszych
żołnierzy i w ciągu tygodnia oddziały poniosły straty, które
wyniosły jednego zabitego i dwunastu rannych.
 |
| Major von Krauses przy kwaterze sztabu III. Batalionu we wsi Bandysie |
4 kwietnia do regimentu przybył major
bez przydziału von Krause i przejął dowództwo nad III.
Batalionem, a zwolniony z tej funkcji Hauptmann Hochheimem przejął
12. Kompanię.
Wkrótce po Wielkanocy [4 kwietnia
1915] brygada, która niestrudzenie walczyła od 10 lutego, miała
wreszcie swój czas odpoczynku i rekreacji. Bataliony zostały
zwolnione ze swoich stanowisk i dołączyły do rezerwy frontu.
Jednostki dostały kwatery wypoczynkowe: I. Batalion/48 pod Zdunkiem
(oraz w Białuśnym Lasku), II. Batalion pod Charciabałdą,
a III. Batalion w Bandysiach.
Front między Myszyńcem a Mławą
uspokoił się, Wielki Książę [Nikołaj Nikołajewicz] przegrał
przełomową bitwę, bezużytecznie poświęcając życie
niepoliczalnej masy rosyjskich żołnierzy. W swoich wojennych
wspomnieniach Ludendorff od końca lutego do początku kwietnia 1915
roku poświęcił tym walkom następującą notatkę: "Walki od
Łomży do Mławy stały się mniej znane. Na
wschodzie, Niemcy pamiętali tylko o wielkich sukcesach bitewnych.
Nie można było ich osiągnąć bez walk na innych odcinkach. Wielki
kontratak Wielkiego Księcia w podbrzusze bitwy zimowej [na
Mazurach], atak od strony Narwi przeciwko naszej jedynej słabo
obsadzonej flance, będący jednocześnie częścią planu wojennego
Ententy na rok 1915, został udaremniony. Oddziały i każdy żołnierz
walczył z godnością, stare i nowe formacje walczyły z równą
walecznością. W starych formacjach było więcej zrównoważonej
energii. Landwehra i Landszturm dały z siebie wszystko.”
Wojna pozycyjna pod Bandysiami
19 kwietnia – 2 lipca 1915
Były dwa wolne tygodnie poza strefą
walki. Wypełniały je ćwiczenia, które wzmacniały niezbędną
dyscyplinę i spójności z nowymi żołnierzami z uzupełnień. Co
do reszty zajęć, od oddziałów wymagano jedynie lekkiej pracy przy
rozbudowie tyłowych stanowisk i ulepszaniu dróg. Wymieniono zużyte
obuwie, naprawiono zniszczone mundury, a walka z wszami podjęta
została wszelkimi możliwymi środkami. Zagnieżdżone wszy były
męczarnią dla żołnierzy, którzy nie mieli możliwości
zdejmowania ubrań od czasu wymarszu na bitwę zimową, a tym
bardziej myślenia o praniu.
Powodowało to również
niebezpieczeństwo epidemii. Wszy rozsiewały tyfus plamisty,
przenosiły go z ludności Polski i Rosji, która była odporna na tę
chorobę, na naszych żołnierzy, dla których stwarzał ogromne
zagrożenie życia. Nasze sprawnie działające służby sanitarne,
które miały bazę w Czarni, utworzyły tam placówkę
odkażania. Tam drużyny zostały wykąpane, ich ubrania i bielizna
zostały zamknięte na czas kąpieli w pomieszczeniu wypełnionym
suchym gorącym powietrzem. Gorąc zabijała wszy i ich larwy w ciągu
kilku minut. Niestety zabiegi te pomagały tylko na krótki czas.
Najwyższe dowództwo wojskowe
przygotowało wielki cios, który miał być zadany na froncie
wschodnim. Próby utrzymania neutralności Włoch poprzez scedowanie
tyrolskiego terytorium z włoskojęzyczną ludnością nie powiodły
się. Armia Włoch uzbroiła się i zagroziła wkroczeniem na drogę
wojny z Głównymi Mocarstwami. Czas, który miał minąć zanim ich
ładna armia ruszy przeciwko Austrii, musiał zostać wykorzystany.
Wielkiego planu Hindenburga, czyli okrążenie rosyjskiego frontu od
północy, nie udało się zrealizować. Generał von Falkenhayn nie
wierzył, że może się obejść bez ogromnych mas oddziałów na
froncie zachodnim.
Postanowił wykonać tylko plan na
terenie Galicji, gdzie przeniósł wszystkie dostępne jednostki, a
także wycofał I. Korpus Armii z frontu na południe od
Willenberg-Soldau [Szczytno-Działdowo]. W związku z
tym należało ponownie aktywować do działań 9. Brygadę
Landwehry.
19 kwietnia przyszedł rozkaz
zluzowania frontowych oddziałów na odcinku Błędowo –
Bagna Karaska. Prawą flankę miał przejąć 24. Regiment
Landwehry, a lewą 48. Regiment Landwehry. W południe, 22 kwietnia,
I. i II. Batalion/48 ruszyły z Charciabałdy do wsi Bandysie,
gdzie dotarły o godzinie 14:00. To był ciepły i piękny dzień z
dobrą widocznością. Wymiana oddziałów na froncie miała odbyć
się w jasne popołudnie.
Przez tydzień wiosenne słońce grzało
z bezchmurnego nieba i zamieniło głębokie błota wiejskich dróg w
gęsty pył. Pojazdy oddziałów obciążone materiałami i
karabinami maszynowymi, jechały dość ostrożnie w kierunku
pozycji, a mimo to na nimi wirowały ogromne chmury pyłu. W okopach
nie podjęto szczególnego wysiłku, by ukryć luzowanie oddziałów,
nic zatem dziwnego, że uważni obserwatorzy rosyjskiej artylerii
stwierdzili, że dzieje się coś szczególnego.
Na niebie pojawiło się kilka białych
szrapnelowych chmur, a niedługo później między maszerujące
kompanie spadły pociski rosyjskich haubic 15 cm. Sprawiło to, że
zadanie stało się trudniejsze, ale jak się zaczęło wymianę
oddziałów, to i należało ją skończyć. Manewr zakończono przed
zmrokiem, bez żadnych strat.
W rejonie tym nie było ciągłego
systemu rowów. Duże Bagno Karaska, które wypełniło
przestrzeń między lewym skrzydłem regimentu a Olszynami
oraz bagna, które leżały przed frontem II. Batalionu/48 i zbliżały
się do drogi Karaska-Zawady, pozwoliły pozostawić znaczne
przestrzenie bez ochrony, zamykane tylko przez kozły hiszpańskie,
których nocą strzegły patrole sąsiadujących kompanii.
Dla większego bezpieczeństwa zostały
obsadzone piaszczyste wydmy cofnięte od frontu. Np. wydma na Bagnie
Karaska była zajęta przez szwadron kawalerii, a wydłużone
piaszczyste wzgórze między Zawadami a Bandysiami
przez kompanię batalionu Landszturm-Batalion „Neuhaldensleben”.
III. Batalion/48 znajdujący się na
prawym skrzydle regimentu, dwoma kompaniami obsadzał pozycje od
rzeki Omulew na południowym skraju zniszczonej wsi Zawady do
drogi na Karaskę.
Sztab i pozostałe dwie kompanie jako
rezerwa znajdowały się 1500 m z tyłu, w lesie, niedaleko od drogi
Zawady-Bandysie. Między pozycjami oddziałów pod Zawadami,
a prawą flanką pozycji II. Batalionu/48 znajdowała się szczelina
o długości prawie 1 km, która była słabo zabezpieczona w wyżej
wspomniany sposób. Prawa flanka II. Batalionu/48, który miał
wszystkie cztery kompanie na przednich pozycjach, znajdowała się na
skrzyżowaniu dróg Karaska-Zawady i Karaska-Bandysie,
stąd ciągnęły się długie okopy na zboczu zalesionej wydmy.
Dalej były pozycje I. Batalionu/48,
zajmowane przez dwie kompanie, które rozciągały się na zachodni
kraniec trzykilometrowego
Bagna Karaska. Jedna kompania z I.
Batalionu była w rezerwie przy sztabie batalionu, który miał swoje
stanowisko dowodzenia w lesie kilkaset metrów za stanowiskami
batalionu, a kolejna kompania przy sztabie regimentu, którego
kwatera była w domu leśniczego, który znajdował się niedaleko
miejsca, gdzie
Bagno Karaska dochodziło do drogi
Bandysie-
Olszyny.
Stanowisko dowodzenia sztabu II.
Batalionu/48 znajdowało się w schronach około 600 metrów za
środkiem stanowisk batalionu. Między stanowiskiem sztabu a lewym
skrzydłem batalionu na wysokiej wydmie, schludnie i malowniczo
zabudowanej wieloma schronami, stacjonowały jako rezerwa kompanie
Landszturm-Batalionu „Neuhaldensleben”. Przed wejściami do
schronów ludzie zbudowali małe letnie altany i z miłością
odsadzili je zielenią. W nich palili, śpiewali i grali w karty, nie
przejmowali się rosyjską artylerią. Nasi żołnierze nazywali tę
saksońską sielankę "Das Landsturmdorf".
Tabor z materiałami i sprzętem 48.
Regimentu znajdował się w Bandysiach, a główny tabor we
wsi Surowe.
2,5 km przed frontem III. Batalionu/48
były ruiny wsi Kopaczyska, w której znajdowały się
wysunięte stanowiska Rosjan, a kilkaset metrów dalej znajdowała
się główna linia stanowisk rosyjskich. Naprzeciwko pozycji II. i
I. Batalionu/48 ciągnął się szeroki na około 1000 m pas kikutów
drzew odartych z gałęzi. Dno tego gołego lasu pokryte było
ciałami poległych Rosjan, których w marcu do natarcia rzucił w
ślepej wściekłości Wielki Książę, kiedy to raz za razem
żołnierze pułków syberyjskich musieli nacierać bezowocnie na
niemieckie karabiny maszynowe.
Utrzymanie okopów wymagało sporo
pracy. Luźny piasek wydm, które zostały podcięte okopami, zsuwał
się i musiał być usztywniony faszynami i drewnianymi deskami.
Stała i niezwykle ciepła wiosenna
pogoda ułatwiła mozolną pracę wartowniczą podczas wojny w
okopach. Dzień po dniu świeciło słońce i ogrzewało lasy i
bagna.
W południe piasek wydm był mocno
rozpalony. Wtedy to żołnierze wolni od służby wartowniczej
korzystali z okazji, by brać kąpiele piaskowo-słoneczne, by
wyleczyć szkody wyrządzone w ich ciałach przez straszliwe mroźne
noce bitwy zimowej i walki pod
Przasnyszem.
Wieczorem, gdy kula słońca opadała
na płomiennym czerwonym zachodnim niebie, chór tysiąca żab, które
zamieszkiwały Bagno Karaska rozpoczynał swój głośny
śpiew, a w jego monotonną melodię dziwnie wplatało się
grzechotanie karabinów maszynowych i pomruk armat.
Las, który zaczynał się tuż za
pozycjami frontowymi oraz wysokie wydmy odcinały Rosjanom widok na
zaplecze frontu. Kuchnie polowe mogły więc podjeżdżać pod same
okopy i każdego dnia kompania każdego batalionu mogła być
odprowadzona do wsi Bandysie na kąpiel. Major von Krause
zbudował dla III. Batalionu/48 ładne kąpielisko w obozie leśnym,
który był kwaterą dla sztabu i dwóch kompanii batalionu,
odpoczywających w rezerwie.
 |
| Kąpielisko w obozie leśnym pod wsią Bandysie. |
W przytulnej wsi
Surowe, gdzie
już stacjonowały główne tabory, utworzono również bazę
zaopatrzenia i prowiantu. Sztab 9. Brygady Landwehry ulokował się
we wsi
Krukowo. Dowództwo dla całego sektora, czyli 37.
Dywizja Piechoty, mieściło się
Myszyńcu. Wróg nie był
zbyt aktywny. Jego działalność ograniczała się do ostrzału
artyleryjskiego oraz zdradzieckich snajperów, którzy polowali na
obserwatorów przedpola. W nocnej służbie pomagał księżyc
rosnący od czasu objęcia stanowisk. Jego światło pozwalało
oszczędzać race, których było bardzo mało.
Ciepłe, słoneczne dni miały
oczywiście również swoje wady. Rozkład wielu setek rosyjskich
trupów leżących na przedpolu postępował gwałtownie, a każdy
powiew wiatru od strony nieprzyjaciela przynosił na stanowiska
obrony nieznośny zapach. Nie pozostało nic innego, jak pod osłoną
nocy polewać trupy roztworem wapna. Prace te prowadziły zespoły
medyczne. Rosjanie nie chcieli się zgodzić na krótki rozejm w celu
pochowania zmarłych.
Okoliczne lasy niebezpiecznie wyschły
i najmniejsza niedbałość palących żołnierzy mściła się
pożarami, których tłumienie było ciężką pracą dla kompanii
rezerwowych.
Z niepokojem zastanawiano się, co by
było, gdyby Rosjanie wpadli na pomysł, by ostrzeliwać wszelkie
zadrzewienia granatami zapalającymi. Nasze stanowiska leśne
straciłyby wszelką roślinność i nie mielibyśmy osłoniętej
drogi do wsi Bandysie. Na szczęście wróg nie wpadł na ten
pomysł.
Kiedy zbliżał się czas ataku
Mackensen'a pod Gorlicami, dowódca brygady rozkazał
przeprowadzanie drobnych operacji zaczepnych i strzelanie
demonstracyjne, aby uniemożliwić Rosjanom wycofanie oddziałów z
tego sektora frontu. 1 maja stanowiska rosyjskie były ostro
ostrzeliwane przez artylerię, piechotę i karabiny maszynowe. 2 maja
III. Batalion/48 pod osłoną karabinów maszynowych zrobił wypad na
przednie pozycje Rosjan w Kopaczyskach. Oddziały wróciły z
wypadu bez strat.
Patrol 7. Kompanii zdołał
przyprowadzić dwóch jeńców. Byli oni żołnierzami 38 i 39 pułku.
Rosjanie odpowiedzieli atakiem na straż
przednią III. Batalionu/48 pod Zawadami. Oddział ten nie dał
się zaskoczyć i przywitał wroga celnym ogniem. Wróg stracił
dziewięciu zabitych, a czterech Rosjan się poddało.
W międzyczasie, utrzymująca się
susza przyniosła kolejny poważny problem: Bagno Karaska stało się
przejezdne. Przerwy w okopach, na których wystarczały do tej pory
zapory stały się problematyczne. W nocy 5 maja nieprzyjacielskie
komanda strzelców zniszczyły zapory z hiszpańskich kozłów, które
biegły od pozycji na lewym skrzydle I. Batalionu/48 w kierunku wsi
Olszyny. Oberstleutnant Wallenius rozkazał odbudować zapory
kilkaset metrów dalej, na tyłach, aby ułatwić ochronę ich przez
patrole i ogień boczny. Wkrótce okazało, że nieprzyjaciel dobrze
wiedział o niezajętym odcinku między prawym skrzydłem II.
Batalionu/48 a pozycjami III. Batalionu/48 pod Zawadami.
Czekali na nów księżyca, aby zaatakować tę lukę.
W nocy 16 maja, o godzinie 1:15,
stanowiska nasłuchowe 3. Plutonu 5. Kompanii zaalarmowały obsadę w
okopach, że liczna tyraliera rosyjskich strzelców zbliża się do
ich pozycji. Kompania dowodzona przez Leutnanta Tenzere'a była już
gotowa. Zanim wróg dotarł do zapór drutu kolczastego, w ich
szeregi uderzył niszczycielski, gwałtowny ogień piechoty. Atak
wroga w tym miejscu załamał się. Ale wróg wyprowadził więcej
oddziałów do ataku i część z nich poszła na nieobsadzoną lukę
w okopach znajdującą się na prawej flance.
Tam przekroczył zaporę z kozłów
hiszpańskich i zajął pozycje na flance i tyłach oddziału
Tenzer'a. Leutant Tenzer nakazał obrzucać Rosjan granatami
trzonkowymi i telefonicznie poprosił dowódcę batalionu o pomoc.
Powiadomiony Hauptamnn Stahl zaalarmował kompanię Landszturmu i
rzucił ją do luki.
Zapory artyleryjskiej nie udało się
zamówić, ponieważ rosyjski ostrzał ze wszystkich kalibrów, który
rozpoczął się wraz z atakiem piechoty, rozerwał na strzępy
wszystkie linie telefoniczne biegnące do oddziałów artylerii.
Tymczasem dowódca plutonu na prawej flance, Feldwebelleutnant
Goebel, dzielnie bronił się przed masą zbliżających się Rosjan.
Jeden po drugim granaty trzonkowe wpadały w rojące się masy
Rosjan, zadając im straszliwe rany.
Z nasadzonymi bagnetami, ignorując
zagrożenie od granatów, na Rosjan znajdujących się na tyłach 5.
Kompanii/48 natarła kompania Landszturmu i po krótkiej walce
wyparto wroga.
Z nadejściem poranka szturmowy batalion Rosjan
wycofał się pospiesznie na swoje pierwotne pozycje.
Wróg pozostawił na polu walki ponad
50 zabitych i 35 rannych. Stu Rosjan poddało się. Byli oni
najbliżej niemieckich pozycji i przy odwrocie nie mieli szans
przeżycia pod ostrzałem pościgowym. Ich uwięziony już rodak,
ponaglony przez Leutnanta Tenzer'a krzyknął w ich kierunku, że
zostaną oszczędzeni.
 |
| Po nocnym ataku na Bandysie: Porucznik Tenzer wzywa okrążonych żołnierzy rosyjskich do kapitulacji. |
Dzielna kompania miała tylko dwóch
zabitych i pięciu rannych. Polegli byli ofiarami niefortunnego
zbiegu wypadków. Obaj rzucali grantami trzonkowymi. Żołnierz
Schwarz, który właśnie sięgnął po granat ręczny i miał zamiar
go rzucić, został ogłuszony przez podmuch z wybuchu ciężkiego
granatu tuż przed okopem. Odbezpieczony już granat wypadł mu z
ręki, wybuch granatu rozerwał jego i sąsiada na strzępy.
Leutnant Tenzer został odznaczony
Krzyżem Żelaznym I. Klasy za ostrożność i nieustraszoną postawę
swojej kompanii. Feldwebelleutnant Goebel oraz czterech żołnierzy
zostało odznaczonych Krzyżem Żelaznym II. Klasy.
Wyciągnięto odpowiednie wnioski z
tego wydarzenia. Od tej pory artyleria sektora stale wysyłała
obserwatora do okopów frontowych i ustaliła odpowiednie sygnały
świetlne na wypadek, gdyby linia telefoniczna stała się
bezużyteczna. Wystrzelenie czerwonej flary powinno było skutkować
natychmiastowym ostrzałem artyleryjskim na zaporę.
W walce wręcz granaty ręczne z
trzonkiem okazały się niezwykle skuteczne. Stały się one ulubioną
bronią naszych kompanii. Wróg walczył z pogardą dla śmierci.
Wśród zabitych znaleźli się wszyscy oficerowie prowadzący
kompanie do ataku na lukę w okopach.
Próba zaskoczenia z 16 maja była
ostatnim pokazem siły nieprzyjaciela. Jego aktywność słabła,
najwyraźniej wyciągnął z okopów tego sektora piechotę oraz
artylerię polową i wysłał ich na front galicyjski, który
zachwiał się pod atakiem Mackensena.
Tylko ciężka artyleria rosyjska
codziennie rano wysyłała po kilkadziesiąt pocisków na dawno już
roztrzaskany most na Omulwi pod
Zawadami lub do lasu pomiędzy
stanowiskami dowodzenia sztabów I. i II. Batalionu/48.
 |
| Roztrzaskany most na Omulwi pod Zawadami |
Kiedy wybuchł jeden z pocisków, a
połamane gałęzie sosny zawirowały w powietrzu, wielkie żółte
wilgi wzniosły się w powietrze. Beztrosko traktując odgłosy
wojny, żyły w lesie, a ich wiosenne śpiewy roznosiły się wśród
koron drzew.
Marsz na Kowno
3 czerwca.
Hindenburg nie miał wątpliwości, że
wróg osłabia swoje północne skrzydło i opracował nowy plan, w
którym 9. Brygada Landwehry miała ponownie być wykorzystana w
wojnie manewrowej.
Pod koniec maja, po tym jak major von
Duisburg wrócił na krótko do II. Batalionu/48, został on
mianowany dowódcą transportu i dostaw amunicji. Dowództwo II.
Batalionu/48 przejął Hauptmann bez przydziału Leitner, który
przybył z frontu zachodniego. Hauptmann Stahl przejął dowództwo
nad 7. Kompanią.
Do regimentu dotarło 400 żołnierzy z
uzupełnień, dzięki czemu kompanie osiągnęły pełny stan
osobowy. Wieczorem 2 czerwca oddziały 147. Regimentu Piechoty i
kompanie Landszturmu zluzowały 48. Regiment Piechoty Landwehry na
pozycjach frontowych. Nocny marsz na granicę niemiecką rozpoczął
się natychmiast. O wschodzie słońca została ona przekroczona,
radosne "Deutschland, Deutschland über alles" witało
czarno-białe słupy graniczne.
Rano byliśmy już na kwaterach: Sztab
regimentu i III. Batalion w
Kiparren [
Kipary], I.
Batalion w
Alt Werder [
Ostrowy], a II. Batalion w
Groß-Leschienen [
Lesiny Wielkie].
Nasi mazurscy chłopi byli podejrzliwi
i w ogóle nie byli gościnni. Najwyraźniej dobra wola
przygranicznych mieszkańców była już zbyt często wykorzystywana
przez częste przemarsze oddziałów. 3 czerwca był dniem odpoczynku
regimentu. 4 czerwca, o 8:00 rano, bataliony wyruszyły i w palącym
słońcu dotarły do stacji kolejowej Willenberg [Wielbark],
skąd pociągi powiozły nas przez Ortelsburg do Gołdapi
...
„Wir wollen frei das Vaterland sehn
Oder zu glücklichen Vätern gehn.
Ja! Glücklich und frei sind die Toten!"
(Napis na jednym ze schronów).
Polegli i zaginieni żołnierze
48. Regimentu Piechoty Landwehry
(24.2.—2.6.1915),
czyli rejonie Przasnysz - Bandysie
Oficerowie:
Oberländer, Franz Feldwebelleutnant 4. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Schäfer, Adolf Leutnant 11. Kompania 27.2.1915 Przasnysz - zaginął
Schweizer, Gustav Leutnant 12. Kompania 25.2.1915 Przasnysz
Tiede, May Leutnant rezerwy 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Töpfer, Kurt Leutnant 2. Kompania 4.2.1915 Przytuły
Podoficerowie i żołnierze
Abraham, Wilhelm Wehrmann 1. Kompania 24. 2.1915 Drążdżewo
Ackermann, August Wehrmann 5. Kompania 9.3.1915 Krzynowloga
Adamski, Stanisław Wehrmann 5. Kompania 10.3.1915 Morawy
Ahrens, Hermann Wehrmann 1. Kompania 20.3. 15 Feldlazarett
Albrecht, Friedrich Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo
Anders, Adolf Wehrmann 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Arlt, August Landszturmista 7. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Barbknecht, Albert Unteroffizier Kompania Karabinów Maszynowych 25.2.1915 Przytuły
Bartel, Friedrich Wehrmann 4. Kompania 26.3.1915 Feldlazarett
Bartsch, Karl Gefreiter 2. Kompania 20.2.1915 Majk
Batze, Hermann Gefreiter 1. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Bauer, Hermann Gefreiter 8. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Baum, Gustav Gefreiter 2. Kompania 20.3.1915 Majk
Beeling, Richard Gefreiter 1. Kompania 18.3.1915 Feldlazarett
Berger, Alfred Unteroffizier 1. Kompania 15.3.1915 Cierpięta
Bernutat, Fritz Gefreiter 4. Kompania 27.2.1915 Przasnysz- zaginął
Beyersdorf, Johann Gefreiter 2. Kompania 10.3.1915 Borowa(?)
Biestoff, Otto Unteroffizier 4. Kompania 27.2.1915- zaginął - zmarł w rosyjskiej niewoli
Bild, Wilhelm Wehrmann 10. Kompania 15.3.1915 Cierpięta
Bischoff, August Wehrmann 1. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Bischoff, Franz Vizefeldwebel 1. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Blank, Georg Wehrmann 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Blümel, Rudolf Unteroffizier 2. Kompania 9.3.1915 Borowa (?)
Boehlke, Friedrich Ersatz Rezerwista 6. Kompania 22.3.1915 Rudisicta (?)
Boltz, Christian Gefreiter 4. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Boltze, Wilhelm Gefreiter 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo
Borchert, Otto Gefreiter 2. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Borsinski, Karl Wehrmann 2. Kompania 20.3.1915 Majk
Böhme, Ernst Ersatz Rezerwista 9. Kompania 9.3.1915 Krzynowloga
Braa, Otto Wehrmann 12. Kompania 20.3.1915 Majk
Breitkreuz, Otto Gefreiter 2. Kompania 5.3.1915 Feldlazarett
Bretag, May Landszturmista 12. Kompania 5.3.1915 Majk
Broddeutsch, Otto Wehrmann 2. Kompania 25.2.1915 Przasnysz
Burbaum, Franz Wehrmann 4. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Bußler, Eduard Gefreiter 2. Kompania 24.2.1915Przytuły - zaginął
Däbel, Hubert Wehrmann 1. Kompania 16.3.1915 Cierpięta
Dalimann Gerhard Wehrmann 2. Kompania 17.3.1915 Majk
Dam, Julius Gefreiter 1. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Dankmeyer, Karl Unteroffizier 12. Kompania 5.3.1915 Dębe Wielkie
Deinhardt, Fritz Unteroffizier 3. Kompania 12.3.1915 Feldlazarett
Deterling, Wilhelm Wehrmann 12. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Dinkert, Franz Unteroffizier 9. Kompania 10.3.1915 Feldlazarett
Ditrich, Wilhelm Wehrmann 4. Kompania 7.5.1915 Feldlazarett
Döring, Richard Unteroffizier 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Faber, Lorenz Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Feiertag, Paul Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Feldbinder, Hermann Gefreiter 2. Kompania 20.3.1915 Majk - zaginął
Fischer, Paul Landszturmista 3. Kompania 29.5.1915 - zaginął - zmarł w rosyjskiej niewoli
Fischer, Paul Ersatz Rezerwista 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Frenkler, Heinrich Ersatz Rezerwista 2. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Friedrich, Wilhelm Wehrmann 2. Kompania 28.2.1915 Przytuły - zaginął
Friedrich, Camillo Gefreiter 9. Kompania 27.2.1915 Przasnysz- zaginął
Fromm, Gustav Wehrmann 6. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Fruböse, Wilhelm Landszturmista 9. Kompania 27.2.1915 Przasnysz - zaginął
Gäbler, Adolf Gefreiter 4. Kompania 27.2.1915 Przasnysz - zaginął
Gebauer, Franz Unteroffizier 2. Kompania 21.3.1915 Feldlazarett
Eeßner, Paul Wehrmann 9. Kompania 28.2.1915 Feldlazarett
Ginow, Theodor Wehrmann 1. Kompania 9.3.1915 Feldlazarett
Glade, Hermann Gefreiter 8. Kompania 24.2.14 Przytuły - zaginął
Glaza, Johann Wehrmann 1. Kompania 27.2.1915Przytuły - zaginął
Gliefe, Otto Landszturmista 11. Kompania 14.3.1915 Feldlazarett
Goffe, Wilhelm Wehrmann 8. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Görling, Paul Landszturmista 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Gruber, Johann Schütze Kompania Karabinów Maszynowych 27. 3.1915 Orzyc-Szkwa
Grunzke, Karl Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Grünederg, Hermann Wehrmann 5. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Grüneberg, Franz Vizefeldwebel 8. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Grüning, (?) Gefreiter 5. Kompania 23.3.1915 Feldlazarett
Günther, Max Gefreiter 11. Kompania 9.3.1915 Krzynowłoga
Hagenoser, Ernst Ersatz Rezerwista 11. Kompania 27.2.1915 Przasnysz- zaginął
Hammerling,Gustav Ersatz Rezerwista 6. Kompania 25.2.1915 Przytuły
Handrefe, Karl Wehrmann 1. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Hannemann, Hermann Wehrmann 3. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Hannemann, Hermann Wehrmann 9. Kompania 27.2.1915 Przasnysz- zaginął
Hartmann, Gustav Gefreiter 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Heinzei, Willi Vizefeldwebel 9. Kompania 25.2.1915 Przytuły
Henschke, Reinhold Landszturmista 6. Kompania 8.4.1915 Feldlazarett
Henze, Johann Wehrmann 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Hese, Paul Wehrmann 4. Kompania 25.2.1915 Przytuły
Hiller, Adolf Wehrmann 8. Kompania 25.2.1915 Przytuły
Hoffmann, Julius Ersatz Rezerwista 2. Kompania 20.3.1915 Majk - zaginął
Hörricke, Paul Wehrmann 3. Kompania 25.2.1915 Przytuły
Hundeck, Karl Landszturmista 6. Kompania 28.3.1915 Feldlazarett
Jänsch, Wilhelm Landszturmista 3. Kompania 15.3.1915 Cierpięta
Jeschke, Gustav Ersatz Rezerwista 7. Kompania 24.2.1915 Feldlazarett
Intering, Ernst Landszturmista 12. Kompania 5.3.1915 Slubowo
Juft, Wilhelm Wehrmann 2. Kompania 25.2.1915 - zmarł w rosyjskiej niewoli
Kachur, Martin Gefreiter 10. Kompania 27.2.1915 Przasnysz - zaginął
Kamin, Johann Landszturmista 9. Kompania 10.3.1915 Morawy
Kammerer, Eugen Wehrmann 5. Kompania 10.3.1915 Morawy
Kampa, Johann Wehrmann 6. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Kampfmeier, Karl Ochotnik 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Kapelle, Wilhelm Wehrmann 4. Kompania 25.2.1915 Przytuły
Kettel, Theodor Wehrmann 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Ketz, August Gefreiter 6. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Kirlewski, Wilhelm Landszturmista 9. Kompania 10.3.1915 Morawy
Kirsch, Paul Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Klohn, Paul Wehrmann 11. Kompania 24.3.1915 Drążdżewo
Knöfler, Richard Wehrmann 11. Kompania 24.2.1915 Przasnysz
Kobilke, Georg Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Koglin, Louis Gefreiter 11. Kompania 13.3.1915 Feldlazarett
Könn, Hermann Unteroffizier 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Köplin, Wilhelm Landszturmista 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Koppe, Hermann Gefreiter 4. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Koppe, Paul Wehrmann 4. Kompania 27.2.1915 Przasnysz
Korn, Johann Ersatz Rezerwista 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Kosuch, Franz Wehrmann 10. Kompania 27.2.1915 Przasnysz
Krause, August Gefreiter 11. Kompania 9.3.1915 Krzynowłoga Mała
Krause, Gustav Wehrmann 5. Kompania 16.5.1915 Bandysie
Krause, Gustav Vizefeldwebel Kompania Karabinów Maszynowych 25.2.1915 Przytuły
Krech, Otto Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo
Kreisch, Ernst Wehrmann 12. Kompania 5.3.1915 Slubowo
Kriepel, Wilhelm Vizefeldwebel 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Krüger, Ernst Landszturmista 2. Kompania 20.3.1915 Majk
Krüger, Guftav Wehrmann 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Krüger, Guftav Landszturmista 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Kuffa, Wladislaus Wehrmann 11. Kompania 13.3.1915 Feldlazarett
Kühne, Karl Wehrmann 11. Kompania 9.3.1915 Krzynowłoga
Kunitz, Willi Wehrmann 12. Kompania 17.3.1915 Budziska
Kupke, Karl Wehrmann 9. Kompania 15.3.1915 -zaginął - zmarł w rosyjskiej niewoli
Lack, Friedrich Wehrmann 7. Kompania 24.5.1915 Bandysie
Lakatsch, Friedrich Wehrmann 8. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Lehmann, Albert Wehrmann 7. Kompania 3.5.1915 Bandysie
Lehmann, Karl Wehrmann 6. Kompania 15.5.1915 Feldlazarett
Lemke, August Wehrmann 2. Kompania 26.2.1915 Przasnysz
Lemke, Gustav Schütze Kompania Karabinów Maszynowych 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Ley, Gustav Gefreiter 4. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Liebsch, Paul Gefreiter 4. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Liedke, Emil Wehrmann 2. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Linde, Rudolf Unteroffizier 4. Kompania 26.2.1915 Przytuły
Loff, Ernst Wehrmann 9. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Löffler, Wilhelm Landszturmista 7. Kompania 9.3.1915 Krzynowłoga
Loose, Ernst Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Lüloff, Hermann Wehrmann 1. Kompania 4.3.1915 Feldlazarett
Maiweg, Paul Unteroffizier 9. Kompania 3.5.15 Feldlazarett
Makowiak, Franz Landszturmista 12. Kompania 19.3.1915 zmarł w rosyjskiej niewoli
Mamuk, Max Wehrmann 12. Kompania 9.3. 15 Feldlazarett
Mann, Alfred Muszkieter 7. Kompania 22.5.1915 Feldlazarett
Manthey, Wilhelm Wehrmann 12. Kompania 9.3.1915 Przasnysz
Marg, Friedrich Landszturmista 1. Kompania 25.2.1915 Przasnysz
Marx, Willi Ersatz Rezerwista 9. Kompania 10.3.1915 Morawy
Mecklenburg, Adolf Ersatz Rezerwista 8. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Metas, Franz Wehrmann 7. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
MertinS, Friedrich Wehrmann 12. Kompania 31.3.1915 Feldlazarett
Messerlin, Alois Landszturmista 12. Kompania 25.2.1915 Przasnysz
Michalke, Martin Landszturmista 9. Kompania 25.2.1915 Przasnysz - zaginął
Mietzner, Karl Landszturmista 9. Kompania 25.2.1915 Przasnysz - zaginął
Millerkowsky, G. Wehrmann 3. Kompania 8.3.1915 Feldlazarett
Moritz, Otto Wehrmann 12. Kompania 25.2.1915 Feldlazarett
Morlow, Hermann Landszturmista 9. Kompania 10.3.1915 Morawy - zaginął
Modzinski, Alex Wehrmann 5. Kompania 9.3.1915 Krzynowłoga
Müller, Alfred Ersatz Rezerwista 7. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Müller, Franz Gefreiter 6. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Müller, Karl Unteroffizier 1. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Müller, Reinhold Unteroffizier 3. Kompania 25.2.1915 Feldlazarett
Nawokowitz, Friedrich Ersatz Rezerwista 6. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Noetzel, Ludwig Wehrmann 11. Kompania 12.3.1915 Feldlazarett
Noske, Hermann Wehrmann 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Ornowski, Christof Gefreiter 1. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Papenbrock, Gustav Landszturmista 6. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Papendick, Hugo Wehrmann 10. Kompania 15.3.1915 Cierpięta
Parpath, Hermann Wehrmann 10. Kompania 15.3.1915 Cierpięta
Pasedag, Otto Unteroffizier 10. Kompania 15.3.1915 Cierpięta
Pauligk, Eugen Wehrmann 10. Kompania 15.3.1915 Cierpięta
Persicke, Albert Wehrmann 4. Kompania 25.2.1915 Przasnysz- zaginął
Petz, Leopold Ersatz Rezerwista 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Pinn, Wichelm Landszturmista 5. Kompania 30.3.1915 Olszyny
Polzin, Franz Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Popin, Andreas Wehrmann 9. Kompania 24.2.1915 Przasnysz - zaginął
Pochte, Friedrich Wehrmann 9. Kompania 10.3.1915 Morawy
Preßer, Heinrich Unteroffizier 8. Kompania 25.2.1915 Przytuły
Prestel, Kurt Landszturmista 6. Kompania 11.3.1915 Olszyny
Preuß, August Trainfld. 4. Kompania 4.4.1915 Feldlazarett
Preuß, Walter Schütze 1. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Priegnitz, Franz Wehrmann 11. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Rätz, Albert Wehrmann 4. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Randy, Georg Landszturmista 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Redemann, Gustav Gefreiter Kompania Karabinów Maszynowych 20.3.1915 Majk
Renner, Gustav Gefreiter 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Reetz, Albert Unteroffizier 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Riefenberg, Julius Wehrmann 12. Kompania 17.3.1915 Budziska
Rietzau, Friedrich Vizefeldwebel 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Rose, Richard Gefreiter 2. Kompania 14.3.1915 Feldlazarett
Roßbach, Friedrich Wehrmann 2. Kompania 10.3.1915 Morawy
Rüschpler, Albert Wehrmann 1. Kompania 15.3.1915 Cierpięta
Rzock, Paul Landszturmista 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo
Schade, Friedrich Landszturmista 8. Kompania 25.5.1915 Bansysie
Schäfer, Albert Wehrmann 12. Kompania 11.3.1915 Feldlazarett
Scheuermann, Karl Landszturmista 10. Kompania 27.2.1915 Przanysz- zaginął
Schönher, Wilhelm Wehrmann 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Schöps, Berthold Wehrmann 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły - zaginął
Schott, Paul Unteroffizier 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły
Schulski, Karl Landszturmista 8. Kompania 9.3.1915 Krzynowłoga
Schulze, Hugo Wehrmann 1. Kompania 16.3.1915 Feldlazarett
Schwarz, Paul Wehrmann 5. Kompania 16.5.1915 Bandysie
Steenken, Gustav Ersatz Rezerwista 4. Kompania 15.3.1915 Feldlazarett
Steinig, Friedrich Wehrmann 1. Kompania 9.5.1915Feldlazarett
Stephan, Emil Wehrmann 1. Kompania 25.2.1915 Drążdżewo - zaginął
Teuchert, Christian Landszturmista 6. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Thillo, Paul Unteroffizier 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Thürmann, Richard Ersatz Rezerwista 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Twardzick, Paul Vizefeldwebel 1. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Ulbrich, Max Wehrmann 7. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Vielhöfer, Friedrich Wehrmann 2. Kompania 20.3.1915 Majk
Wagner, Otto Unteroffizier 2. Kompania 25.2.1915 Przytuły
Wagner, Robert Wehrmann 2. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Waldow, Heinrich Wehrmann 7. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Walley, Max Unteroffizier 7. Kompania 24.5.1915 24.2.1915 Przytuły
Waizendorf, Friedrich Wehrmann 8. Kompania 1.4.1915 Przytuły
Wardin, Hermann Wehrmann 4. Kompania 27.2.1915 Przasnysz
Weber, Kart Unteroffizier 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Wendorf, Fritz Gefreiter 3. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Wenzel, Karl Wehrmann 7. Kompania 24.2.1915 Przytuły
Werner, Willi Unteroffizier 12. Kompania 16.5.1915 Przytuły
Welzig, Friedrich Landszturmista ? Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Wieborny, Hermann Wehrmann 3. Kompania 7.5.1915 Drążdżewo
Winter, Karl Landszturmista 1. Kompania 25.4.1915 Drążdżewo
Wittkow, Gustav Wehrmann 1. Kompania 5.3.1915 Drążdżewo
Woitzeck, Wawzen Wehrmann 2. Kompania 24.2.1915 Przytuły - zaginął
Wollenberg, Willi Ersatz Rezerwista 1. Kompania 24.2.1915 Drążdżewo
Woschnitza, Albert Landszturmista 3. Kompania 16.3.1915 Cierpięta
 |
Grób we wsi Bandysie, w którym spoczęli polegli 16 maja 1915:
Wehrmann: Krause, Gustav - 5. Kompania
Wehrmann: Schwarz, Paul - 5.
Kompania |
